Vừa đi bộ thể dục buổi sáng trở về, người đàn ông bất ngờ ngã quỵ vì đột quỵ

Cuộc đua giành giật sự sống từ “cửa sổ vàng” đột quỵ: Bài học từ hai ca cấp cứu ngoạn mục

Đột quỵ (tai biến mạch máu não) từ lâu đã được xem là một trong những “sát thủ thầm lặng” đáng sợ nhất đối với sức khỏe con người, đặc biệt là ở người cao tuổi. Sự nguy hiểm của căn bệnh này nằm ở tính chất khởi phát đột ngột và để lại những di chứng nặng nề nếu không được xử lý đúng cách. Mới đây, việc cứu sống thành công liên tiếp hai cụ ông bị nhồi máu não cấp tại miền Trung không chỉ là một chương truyện đẹp về y học, mà còn mang đến những bài học đắt giá cho cộng đồng về cách nhận biết và xử lý khi đối mặt với ranh giới sinh tử.

Giành lại sự sống từ tay tử thần nhờ phản ứng nhanh

Thông tin từ Bệnh viện Việt – Hàn Đà Nẵng cho biết, các bác sĩ thuộc khoa Nội tổng hợp của cơ sở y tế này vừa can thiệp và cứu chữa thành công cho hai bệnh nhân lớn tuổi bị nhồi máu não cấp tính bằng liệu pháp tiêu sợi huyết. Đáng chú ý, cả hai trường hợp đều nhập viện trong tình trạng nguy kịch nhưng đã may mắn thoát khỏi nguy cơ tàn phế nhờ được gia đình đưa đến bệnh viện trong “khung giờ vàng”.

Trường hợp đầu tiên là cụ ông N.C. (85 tuổi, ngụ tại xã Vạn Tường, Quảng Ngãi). Vào sáng sớm ngày 17/5, sau khi duy trì thói quen đi bộ tập thể dục và trở về nhà vào khoảng 5 giờ sáng, cụ C. bỗng nhiên cảm thấy cơ thể mệt lả, nửa người bên trái mất cảm giác và yếu hẳn đi. Nhận thấy các dấu hiệu bất thường mang tính chất của một cơn đột quỵ, người nhà đã lập tức di chuyển, đưa cụ đến thẳng Bệnh viện Việt – Hàn Đà Nẵng.

Bệnh nhân nhập viện vào lúc 7 giờ 15 phút cùng ngày trong tình trạng liệt nửa người. Ngay lập tức, quy trình cấp cứu đột quỵ khẩn cấp được kích hoạt. Chỉ trong vòng chưa đầy 60 phút kể từ khi tiếp nhận, các bác sĩ đã hoàn thành toàn bộ các bước từ xét nghiệm lâm sàng, chụp CT sọ não đến việc tiến hành truyền thuốc tiêu sợi huyết để phá tan cục máu đông cho người bệnh.

Trường hợp thứ hai: Chỉ một ngày sau đó (18/5), bệnh viện tiếp tục tiếp nhận cụ ông L.N.T. (71 tuổi, trú tại xã Bình Sơn, Quảng Ngãi) trong tình trạng tương tự. Cụ T. khởi phát bệnh ngay tại nhà với các triệu chứng điển hình như yếu nửa người bên trái và méo miệng. Nhờ sự nhạy bén của gia đình, cụ được đưa đến phòng cấp cứu vào lúc 15 giờ 10 phút và được áp dụng ngay liệu pháp tiêu sợi huyết để tái thông mạch máu não.

Sau vài ngày điều trị và theo dõi tích cực, sức khỏe của cả hai cụ ông đều có những chuyển biến vô cùng lạc quan. Đến nay, hai bệnh nhân đều đã tỉnh táo, các chỉ số sinh tồn ở mức ổn định, tình trạng yếu liệt chi được cải thiện rõ rệt và đã có thể bắt đầu vận động trở lại.

Đột quỵ không đáng sợ bằng sự chậm trễ và những quan niệm sai lầm

Nhìn từ hai ca cấp cứu thành công kể trên, có thể thấy một kịch bản hoàn hảo của sự sống: Sự tinh ý của người thân + Thời gian di chuyển tối giản + Quy trình bệnh viện tối ưu = Sự hồi sinh kỳ diệu. Tuy nhiên, không phải ai cũng có được sự may mắn và sự chuẩn bị tâm lý tốt như gia đình của hai cụ ông trong câu chuyện.

Sức mạnh của “4,5 giờ” và giá trị của sự hiểu biết

Trong y học, đối với bệnh lý nhồi máu não, thời gian chính là tiểu não, là sự sống. Theo BSCKI Lê Thị Thanh Tâm (Bệnh viện Việt – Hàn Đà Nẵng), “cửa sổ vàng” để thuốc tiêu sợi huyết phát huy tác dụng tối ưu là trong vòng 4,5 giờ đầu tiên kể từ khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên. Khi một mạch máu não bị tắc nghẽn, cứ mỗi phút trôi qua sẽ có khoảng 2 triệu tế bào thần kinh bị chết đi và không thể phục hồi.

Điều làm nên sự khác biệt hoàn toàn giữa hai cụ ông ở Quảng Ngãi với nhiều ca tử vong hoặc tàn phế khác chính là sự nhận biết sớm. Khi cụ C. vừa đi bộ về và có dấu hiệu yếu người, hay khi cụ T. bị méo miệng, gia đình họ đã không chủ quan nghĩ rằng “chỉ là mệt mỏi thông thường” hay “trúng gió”. Sự hiểu biết cơ bản của người nhà về các dấu hiệu đột quỵ chính là chiếc chìa khóa đầu tiên mở ra cánh cửa giữ lại mạng sống và vẹn toàn chức năng cơ thể cho người bệnh.

Bộ lọc “FAST” và rào cản từ những phương pháp dân gian truyền miệng

Một thực trạng đáng lo ngại hiện nay là khi thấy người thân có dấu hiệu đột ngột quỵ ngã, nói đớ hay yếu tay chân, phản xạ đầu tiên của không ít gia đình vẫn là: cạo gió, chích máu đầu ngón tay/dái tai, hoặc cho uống các loại viên an cung truyền miệng.

Góc nhìn chuyên gia: Các bác sĩ đã nhiều lần cảnh báo, những hành động này không những không có cơ sở khoa học để làm tan cục máu đông, mà còn trực tiếp cướp đi “thời gian vàng” của người bệnh. Việc chích máu có thể gây đau, làm tăng huyết áp đột ngột, khiến tình trạng xuất huyết hoặc nhồi máu não trở nên tồi tệ hơn.

Để đơn giản hóa và giúp bất kỳ ai cũng có thể trở thành một “vị cứu tinh”, y học hiện đại đã khái quát hóa quy tắc FAST:

• F (Face): Gương mặt mất cân đối, méo miệng khi cười.

• A (Arm): Tay hoặc chân bị yếu, liệt, không thể nâng lên cùng lúc.

• S (Speech): Ngôn ngữ bất thường, nói đớ, nói ngọng hoặc không nói được.

• T (Time): Nếu có bất kỳ dấu hiệu nào trong 3 dấu hiệu trên, hãy lập tức gọi cấp cứu hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất có khả năng điều trị đột quỵ.

Lan tỏa năng lượng tích cực từ những câu chuyện thành công

Thay vì những thông tin u ám về các ca tử vong do bạo bệnh, việc truyền thông về những ca cấp cứu thành công như của hai cụ ông tại Đà Nẵng mang lại một giá trị định hướng rất lớn cho xã hội. Nó cho thấy đột quỵ cấp hoàn toàn có thể đảo ngược tình thế nếu chúng ta tuân thủ khoa học. Nó cũng chứng minh năng lực chuyên môn và quy trình phản ứng nhanh đáng tự hào của hệ thống y tế tuyến cơ sở hiện nay, khi mà các bệnh viện có thể xử lý mượt mà các kỹ thuật cao cấp chỉ trong vòng chưa đầy một giờ đồng hồ.

Lối sống lành mạnh như đi bộ thể dục của cụ ông 85 tuổi là rất đáng khuyến khích, và việc cụ gặp biến cố chỉ là một sự trùng hợp của quá trình lão hóa sinh học tự nhiên, không thể vì thế mà cộng đồng e ngại việc vận động. Ngược lại, điều cần thay đổi chính là trang bị cho mình một “màng lọc nhận thức” đủ tốt. Hãy yêu thương người thân bằng một cái đầu lạnh và những kiến thức y khoa đúng đắn. Hãy nhớ rằng, trong cuộc đua với đột quỵ, sự nhanh nhạy và khoa học chính là ranh giới duy nhất phân định giữa bi kịch và sự hồi sinh.