Xót xa 3 lao động nghèo bị vùi lấp ở mỏ đá Thanh Hóa, có người vừa nhận việc ít ngày
Những vụ tai nạn lao động trong lĩnh vực khai thác khoáng sản luôn để lại những hậu quả nặng nề và đau xót. Sự cố sạt lở đá nghiêm trọng vừa xảy ra tại huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về tính bền vững của các phương án bảo đảm an toàn tại các công trường khai thác, đặc biệt là vào thời điểm thời tiết chuyển mùa với những diễn biến thiên tai phức tạp.
Hiện trường thảm kịch và nỗ lực tìm kiếm cứu nạn xuyên đêm
Khoảng 17h ngày 20/5/2026, tại mỏ đá thuộc quyền quản lý của Công ty TNHH Anh Tuấn (nằm trên địa bàn xã Cẩm Tú, huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Hóa) đã xảy ra một vụ sạt lở đất đá nghiêm trọng. Thời điểm trên, công trường có 8 công nhân đang thực hiện nhiệm vụ. Trong khi một số người đang vận hành máy nghiền sàn đá và điều khiển xe tải, máy xúc ở khoảng cách xa, thì có 3 công nhân gồm các anh N.V.N., L.V.Q. và L.V.T. đang trực tiếp khoan đá dưới chân núi để chuẩn bị cho công tác nổ mìn cuối ngày.
Do ảnh hưởng của đợt mưa lớn kéo dài từ đêm hôm trước, kết cấu địa chất của sườn núi bị suy yếu dẫn đến tình trạng sạt trượt đột ngột. Chỉ trong vài giây, hàng nghìn mét khối đất đá khổng lồ từ trên cao đã đổ ập xuống, chôn vùi nhóm công nhân cùng nhiều trang thiết bị máy móc. Mặc dù các đồng nghiệp tại hiện trường đã lập tức tiến hành đào bới và đưa anh L.V.T. đi cấp cứu, nhưng nạn nhân đã không qua khỏi do chấn thương quá nặng. Hai công nhân còn lại bị mất tích hoàn toàn dưới khối lượng đất đá khổng lồ.
Ngay sau khi nhận được thông tin, UBND tỉnh Thanh Hóa đã chỉ đạo các lực lượng công an, quân đội, phòng cháy chữa cháy phối hợp cùng chính quyền địa phương huy động hàng trăm chiến sĩ, kết hợp sử dụng chó nghiệp vụ, flycam và các thiết bị dò tìm chuyên dụng để triển khai công tác cứu nạn. Dù gặp nhiều khó khăn do địa hình dốc, đêm tối và nguy cơ sạt lở thứ cấp do đất đá nhão, lực lượng chức năng vẫn nỗ lực tìm kiếm xuyên đêm. Đến sáng ngày 21/5, thi thể của hai nạn nhân mất tích còn lại đã được tìm thấy. Hiện tại, toàn bộ hoạt động tại mỏ đá này đã bị đình chỉ để phục vụ công tác điều tra nguyên nhân.
Chủ động phòng ngừa rủi ro địa chất và trách nhiệm bảo vệ người lao động
Đằng sau mỗi vụ tai nạn mỏ đá luôn là câu chuyện về những mảnh đời lao động phổ thông, những gia đình mất đi trụ cột kinh tế. Cả ba nạn nhân trong vụ việc trên đều là những lao động nghèo từ vùng cao Lào Cai di cư đến Thanh Hóa để tìm kiếm sinh kế, và đau lòng hơn khi họ mới làm việc tại đây chưa đầy một tháng. Tuy nhiên, dưới góc nhìn báo chí và quản lý đô thị, chúng ta cần nhìn rộng hơn về tính chất của các rủi ro thiên tai kết hợp nhân tai, từ đó tìm ra giải pháp căn cơ nhằm ngăn chặn những thảm kịch tương tự trong tương lai.
1. Bẫy thời tiết và thách thức trong việc đánh giá rủi ro địa chất
Nguyên nhân ban đầu của vụ tai nạn được xác định là do mưa lớn làm mất ổn định kết cấu tầng đá. Trên thực tế, đây là kịch bản rất phổ biến tại các mỏ khai thác đá lộ thiên ở Việt Nam. Sau những trận mưa muộn mùa hè hoặc bão lớn, nước ngấm sâu vào các khe nứt của đá, tạo ra áp lực nước lỗ rỗng và làm giảm lực ma sát giữa các khối đá, dẫn đến hiện tượng trượt lở có thể xảy ra bất cứ lúc nào, ngay cả khi trời đã tạnh ráo.
Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc thay đổi tư duy quản lý an toàn tại các mỏ đá. Việc đánh giá an toàn không thể chỉ dựa vào cảm quan thời tiết hiện tại (“trời đã tạnh ráo thì tiếp tục làm việc”) mà phải dựa trên các thông số kỹ thuật chính xác. Các doanh nghiệp khai thác cần phối hợp với các chuyên gia địa chất để lập bản đồ cảnh báo các vết nứt, khu vực có nguy cơ sạt lở cao. Đặc biệt, quy trình giám sát sau mưa lớn cần được siết chặt: Trước khi cho công nhân xuống chân núi làm việc, bắt buộc phải có bước kiểm tra, rà quét vách núi bằng thiết bị chuyên dụng để đảm bảo không còn các khối đá mồ côi hoặc các tầng đất có nguy cơ sụt trượt.
2. Hoàn thiện công nghệ khai thác và giảm thiểu yếu tố con người ở vùng nguy hiểm
Ngành khai thác khoáng sản lộ thiên tại nhiều địa phương hiện nay vẫn chủ yếu dựa vào sức người ở những công đoạn nguy hiểm nhất, như khoan tạo lỗ nổ mìn ngay dưới chân vách đá dựng đứng. Khi xảy ra sự cố sạt lở từ đỉnh núi, thời gian để đất đá đổ xuống chỉ tính bằng giây, khiến công nhân hầu như không có cơ hội tháo chạy.
Để hướng tới một ngành công nghiệp khai thác an toàn và tích cực, việc hiện đại hóa công nghệ là con đường duy nhất. Các doanh nghiệp cần đầu tư, chuyển đổi sang các thiết bị khoan tự động điều khiển từ xa hoặc áp dụng các phương pháp cắt đá, nổ mìn vi sai tiên tiến giúp hạn chế tối đa việc con người phải làm việc trực tiếp trong vùng tầm sập của vách đá. Chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ có thể cao, nhưng đó là khoản đầu tư bền vững để bảo vệ tài sản lớn nhất của mọi doanh nghiệp và xã hội: tính mạng con người.
3. Hệ thống an sinh xã hội và lưới đỡ an toàn cho lao động di cư
Một khía cạnh mang tính nhân văn sâu sắc từ vụ việc này là hồ sơ của các nạn nhân: họ là lao động di cư, chấp nhận ăn ở tại xưởng để tiết kiệm chi phí, gửi tiền về quê nuôi gia đình. Nhóm lao động thời vụ, lao động tự do tại các công trường, mỏ khoáng sản thường là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất do thiếu sự ràng buộc chặt chẽ về bảo hiểm tai nạn lao động hoặc chưa được đào tạo bài bản về kỹ năng nhận biết nguy hiểm.
Trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước không chỉ dừng lại ở việc đình chỉ, xử phạt các sai phạm sau khi tai nạn xảy ra, mà cần chủ động đi trước một bước. Cần tăng cường thanh tra, kiểm tra việc ký kết hợp đồng lao động, đóng bảo hiểm và đặc biệt là công tác huấn luyện an toàn lao động bắt buộc đối với tất cả công nhân mới nhận việc dưới 1 tháng. Khi người lao động được trang bị đầy đủ kiến thức về quyền lợi và nhận thức được các dấu hiệu nguy hiểm của địa chất (như tiếng động lạ, đá rơi nhỏ lẻ), họ sẽ có sự chủ động để bảo vệ bản thân trước khi thảm kịch xảy ra.
Vụ sạt lở mỏ đá tại Thanh Hóa là một bài học đắt giá về sự nghiêm khắc của thiên nhiên đối với những lỗ hổng trong quản lý an toàn lao động. Sự thấu hiểu, sẻ chia của xã hội đối với những gia đình nạn nhân là điều cần thiết lúc này, nhưng hành động tích cực nhất chính là việc thay đổi từ gốc rễ quy trình khai thác và quản trị rủi ro của các doanh nghiệp. Bảo đảm an toàn cho người lao động phải được đặt lên trên hết, trước tất cả các mục tiêu về lợi nhuận kinh tế, để mỗi ngày đi làm không còn là một chuyến đi đánh cược với số phận.
