Tại hội thảo hưởng ứng Ngày Thế giới Không thuốc lá diễn ra vào ngày 22/5, đại diện Bộ Y tế cho biết cơ quan soạn thảo đang hoàn thiện dự thảo sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Đáng chú ý, dự án luật hướng tới việc hình thành một thế hệ công dân nói không với các sản phẩm có chứa chất kích thích bằng các chế tài nghiêm khắc theo độ tuổi.
Lộ trình lập pháp và hai nhóm chính sách cốt lõi của dự thảo
Theo thông tin từ Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế), dự thảo Luật hiện đã cơ bản hoàn tất quy trình xây dựng và đánh giá tác động chính sách vĩ mô. Cơ quan soạn thảo đang hoàn thiện các thủ tục cuối cùng để trình Chính phủ ban hành nghị quyết thông qua, dự kiến sẽ chính thức trình Quốc hội xem xét tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI diễn ra vào tháng 10/2026.
Phát biểu tại hội thảo ngày 22/5, bà Trần Thị Vân Ngọc, Phó Chánh Văn phòng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, nhấn mạnh dự thảo lần này tập trung vào hai nhóm giải pháp mang tính bước ngoặt. Thứ nhất là áp dụng biện pháp cấm toàn diện đối với các hoạt động sản xuất, kinh doanh, vận chuyển, quảng cáo và sử dụng đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cùng các dạng sản phẩm thế hệ mới khác. Thứ hai là tối ưu hóa không gian đô thị, ngăn chặn việc trưng bày sản phẩm dưới mọi hình thức tại các cơ sở bán buôn và bán lẻ nhằm giảm thiểu sự tiếp cận trực quan của người tiêu dùng.
Đề xuất hạn chế theo năm sinh và bài toán tối ưu hóa tính khả thi
Điểm đặc biệt thu hút sự quan tâm của dư luận trong dự án luật lần này là kiến nghị Chính phủ xem xét bổ sung quy định: Cấm các công dân có ngày sinh từ 1/1/2010 trở về sau thực hiện các hành vi mua và sử dụng các sản phẩm thuốc lá truyền thống. Mục tiêu cốt lõi của đề xuất này nhằm từng bước tạo ra một thế hệ người Việt Nam không khói thuốc, giảm thiểu tỷ lệ phụ thuộc vào nicotine trong giới trẻ và bảo vệ sức khỏe của những người xung quanh trước tác động của khói thuốc thụ động.
Các báo cáo đánh giá tác động kinh tế – xã hội của Bộ Y tế chỉ ra rằng, nếu chính sách được áp dụng và thực thi nghiêm túc, ngân sách quốc gia sẽ tiết kiệm được một nguồn chi phí y tế khổng lồ cho công tác điều trị bệnh hiểm nghèo, đồng thời hạn chế tối đa các tổn thất về năng suất lao động xã hội. Tuy nhiên, để chính sách này đi vào đời sống một cách thực chất và đạt tính khả thi cao, Bộ Y tế thừa nhận cần phải có sự đồng thuận lớn từ các cơ quan lập pháp, hành pháp và toàn thể nhân dân. Đi kèm với đó là chuỗi giải pháp đồng bộ từ khâu xác minh căn cước công dân khi thực hiện giao dịch, siết chặt xử phạt hành chính và đẩy mạnh các chương trình hỗ trợ y tế cộng đồng.
