Một sự việc đau lòng vừa xảy ra tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Quảng Nam (đóng trên địa bàn quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng) khi một nam bệnh nhân có tiền sử bệnh lý tâm thần rơi từ tầng cao tòa nhà điều trị xuống đất. Đằng sau câu chuyện buồn này là những khoảng trống trầm uất của người bệnh và gánh nặng tâm lý đè nặng lên vai các gia đình.
Nỗi đau từ tầng cao tòa nhà điều trị
Vào chiều ngày 24/5, không khí tại khuôn viên Bệnh viện Đa khoa khu vực Quảng Nam bỗng chốc trở nên hỗn loạn khi một người đàn ông bất ngờ rơi từ tầng 7 của khu điều trị xuống đất. Ngay sau khi tiếng động lớn vang lên tại tiền sảnh, các nhân viên y tế cùng người dân xung quanh đã lập tức tiếp cận hiện trường, đồng thời thông báo cho ban giám đốc bệnh viện.
Mặc dù các bác sĩ đã nhanh chóng có mặt để đánh giá tình trạng và tiến hành các biện pháp sơ cứu khẩn cấp, tòa nhà cao tầng và cú rơi nghiệt ngã đã khiến nạn nhân không thể qua khỏi. Cơ quan chức năng, bao gồm Công an phường Điện Bàn và các đơn vị nghiệp vụ, đã nhanh chóng có mặt để phối hợp phong tỏa, khám nghiệm hiện trường và điều tra làm rõ nguyên nhân.
Theo xác nhận từ Bác sĩ Võ Thôi, Phó giám đốc Bệnh viện Đa khoa khu vực Quảng Nam, nạn nhân được xác định là anh H.V.Đ. (42 tuổi, cư trú tại phường An Thắng, thành phố Đà Nẵng). Qua rà soát hồ sơ y tế, anh Đ. là bệnh nhân có tiền sử mắc bệnh tâm thần từ nhiều năm nay. Anh vốn là bệnh nhân điều trị ngoại trú, được thăm khám định kỳ tại chuyên khoa Tâm thần của chính bệnh viện này và đang trong diện uống thuốc kiểm soát bệnh lý hàng ngày tại gia đình.
Vào khung giờ trưa cùng ngày, anh Đ. lặng lẽ di chuyển vào khu nhà điều trị 7 tầng của bệnh viện mà không có người thân đi cùng, trước khi xảy ra sự cố đau lòng kể trên. Sau khi hoàn tất các thủ tục pháp lý cần thiết, thi thể nạn nhân đã được bàn giao cho gia đình đưa về lo hậu sự. Ban giám đốc cùng tập thể cán bộ y bác sĩ bệnh viện cũng đã kịp thời quyên góp, hỗ trợ gia đình nạn nhân một khoản kinh phí nhỏ (2 triệu đồng) để phần nào chia sẻ gánh nặng an táng trong lúc tang gia bối rối.

Những sự cố người bệnh tự tước đi mạng sống ngay tại cơ sở y tế không phải là câu chuyện quá mới, nhưng mỗi lần xảy ra, nó lại để lại một vết thương nhói lòng cho cả gia đình, xã hội và chính các thầy thuốc. Nhìn nhận một cách khách quan và trung lập, sự việc tại Bệnh viện Đa khoa khu vực Quảng Nam không chỉ là một tai nạn hy hữu do bệnh lý kiểm soát, mà nó phản ánh một bài toán lớn hơn về bối cảnh quản lý, chăm sóc người bệnh tâm thần tại cộng đồng.
Bệnh lý tâm thần, đặc biệt là các thể bệnh đòi hỏi phải điều trị dài ngày hoặc suốt đời như tâm thần phân liệt, trầm cảm nặng hay rối loạn lưỡng cực, luôn là một “bản án” vô hình vắt kiệt sức lực của cả người bệnh lẫn người thân. Anh H.V.Đ, ở độ tuổi 42 – cái tuổi đáng lẽ phải là trụ cột của gia đình – lại phải làm bạn với những liều thuốc an thần mỗi ngày.
Mô hình điều trị ngoại trú (khám tại viện, cấp thuốc về uống tại nhà) hiện nay là giải pháp tối ưu nhằm giảm tải cho các bệnh viện chuyên khoa và giúp người bệnh không bị cách ly khỏi đời sống xã hội. Tuy nhiên, mô hình này vô tình đặt lên vai người thân một áp lực giám sát vô cùng lớn. Người mắc bệnh tâm thần thường có những giai đoạn ổn định nhờ thuốc, khiến người xung quanh dễ nảy sinh tâm lý chủ quan. Nhưng chỉ cần một khoảnh khắc “lệch nhịp” trong suy nghĩ, một cơn xung động tự sát bộc phát do ảo thanh sai khiến hoặc do sự thay đổi hóa học trong não bộ, bi kịch có thể xảy ra chỉ trong vài phút lơ là. Việc anh Đ. tự mình đi đến viện rồi lên tầng cao vào buổi trưa là minh chứng cho thấy hệ thống giám sát tại gia đình đôi khi có những khoảng trống không thể lường trước.
Sau mỗi vụ việc như vậy, dư luận thường đặt câu hỏi về trách nhiệm bảo an của bệnh viện. Tuy nhiên, nếu nhìn nhận từ góc độ bối cảnh và thực tế vận hành y tế, chúng ta cần có cái nhìn thấu đáo và chia sẻ hơn với các y bác sĩ.
Một bệnh viện đa khoa không phải là một trại giam hay cơ sở bảo trợ biệt lập. Đó là môi trường mở, nơi hàng nghìn lượt người ra vào mỗi ngày để thăm khám, chữa bệnh và chăm sóc người thân. Việc thiết kế các tòa nhà cao tầng là xu hướng tất yếu của kiến trúc y tế hiện đại nhằm tối ưu hóa không gian điều trị. Các bệnh viện không thể thiết kế lưới sắt bao bọc kín mít như chuồng cọp ở mọi hành lang vì điều này vi phạm các tiêu chuẩn về an toàn phòng cháy chữa cháy, đồng thời vô tình tạo ra cảm giác tù túng, ngột ngạt cho những bệnh nhân thông thường khác.
Hơn nữa, anh Đ. là bệnh nhân quen thuộc của khoa Tâm thần, việc anh ra vào khuôn viên viện là điều hoàn toàn hợp pháp và bình thường. Nhân viên y tế không thể phân thân để theo sát từng bước chân của mỗi người qua lại. Do đó, việc đổ lỗi cho hệ thống an ninh bệnh viện trong những trường hợp bộc phát như thế này là thiếu khách quan.
Thay vì chỉ dừng lại ở sự bàng hoàng hay những lời xót thương vô hạn, điều xã hội cần làm lúc này là tìm kiếm những giải pháp mang tính xây dựng để giảm thiểu tối đa những nỗi đau tương tự.
Thứ nhất, tăng cường nhận thức và kỹ năng cho người nhà bệnh nhân. Các bác sĩ chuyên khoa tâm thần cần có những buổi tư vấn kỹ lưỡng hơn cho thân nhân về các dấu hiệu cảnh báo ý định tự sát (như việc người bệnh đột ngột trầm tư, bỏ ăn, nói về cái chết, hoặc lén lút tích trữ thuốc). Người nhà cần hiểu rằng, việc uống thuốc đều đặn chỉ là điều kiện cần, sự đồng hành, trò chuyện và không để người bệnh một mình trong những giai đoạn nhạy cảm mới là điều kiện đủ.
Thứ hai, ứng dụng giải pháp kiến trúc an toàn trong y tế. Dù không thể phong tỏa toàn bộ tòa nhà, nhưng các bệnh viện có thể nghiên cứu lắp đặt hệ thống kính cường lực cao tại các ban công hành lang, thiết kế cửa sổ có chốt hạn chế độ mở (chỉ mở tối đa 10-15cm đủ để thông gió), hoặc tăng cường hệ thống camera giám sát thông minh có khả năng cảnh báo khi có người đứng quá lâu ở khu vực nguy hiểm.
Thứ ba, cái nhìn bao dung và nhân văn từ xã hội. Hành động hỗ trợ 2 triệu đồng của Ban giám đốc và cán bộ Bệnh viện Đa khoa khu vực Quảng Nam tuy giá trị vật chất không lớn, nhưng nó lấp lánh giá trị của sự tử tế và tinh thần “lương y như từ mẫu”. Nó cho thấy sự sẻ chia giữa con người với con người trước một số phận bất hạnh. Thay vì kỳ thị hay xa lánh, cộng đồng cần mở lòng hơn với những người có vấn đề về sức khỏe tâm thần, giúp họ cảm thấy mình vẫn là một phần của thế giới này, từ đó nhen nhóm lại sợi dây níu giữ họ ở lại với cuộc sống.
Sự cố đau lòng tại Đà Nẵng đã khép lại với nỗi buồn khôn nguôi của một gia đình. Nhưng mong rằng, từ những giọt nước mắt ấy, ý thức về việc bảo vệ và chăm sóc sức khỏe tâm thần trong cộng đồng sẽ được nâng cao hơn một bậc. Hãy để sự thấu hiểu và tình yêu thương trở thành lớp lưới bảo vệ vững chắc nhất, giữ lại những cuộc đời đang chông chênh trước vực thẳm của bóng tối tâm lý.




