Giả nhân viên ngân hàng, 3 đối tượng bị khởi tố vì chiêu lừa vay vốn
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Ninh vừa ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và ra lệnh tạm giam đối với ba đối tượng bao gồm: Trương Quốc Đạt, Trương Minh Đức và Ngô Thị Như Ý để điều tra làm rõ về hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”. Đây là nhóm đối tượng có hộ khẩu thường trú tại Hà Nội, bị cáo buộc đã thiết lập một đường dây mạo danh các tổ chức tài chính quy mô lớn trên không gian mạng để trục lợi từ người dân.
Theo tài liệu điều tra ban đầu, đường dây này bắt đầu vận hành từ khoảng tháng 10/2025. Để tìm kiếm “con mồi” trên phạm vi toàn quốc, các đối tượng đã chọn giải pháp tiếp cận thông qua mạng xã hội đang thịnh hành là TikTok. Nhóm này chủ động thu mua lại các tài khoản TikTok đã sở hữu sẵn một lượng người theo dõi và tương tác ổn định. Sau đó, chúng liên tục đăng tải các video ngắn quảng cáo về dịch vụ cho vay tín chấp với các điều khoản vô cùng hấp dẫn như: Cam kết lãi suất thấp, quy trình xét duyệt hồ sơ đơn giản và giải ngân nhanh chóng. Để tăng tối đa độ uy tín, các đối tượng không ngần ngại sử dụng trái phép bộ nhận diện thương hiệu, hình ảnh và thông tin của một ngân hàng thương mại lớn tại Việt Nam.
Khi người dùng có nhu cầu vay vốn để lại thông tin hoặc chủ động liên hệ, nhóm này sẽ chuyển hướng cuộc trò chuyện sang nền tảng Zalo. Tại đây, chúng sử dụng nhiều tài khoản ảo, đóng vai là các nhân viên tín dụng, chuyên viên phê duyệt hồ sơ để hướng dẫn nạn nhân làm thủ tục. Sau khi tạo được lòng tin vững chắc và thông báo hồ sơ “đã được duyệt”, các đối tượng bắt đầu đưa ra yêu cầu người vay phải chuyển trước các khoản tiền bắt buộc để hoàn tất thủ tục. Các khoản này được gọi dưới nhiều cái tên khác nhau như: Phí bảo hiểm khoản vay, phí chứng minh năng lực tài chính, thuế thu nhập cá nhân hoặc phí sửa lỗi hệ thống.
Đáng chú ý, toàn bộ số tiền này đều được yêu cầu chuyển vào các tài khoản thanh toán do các đối tượng kiểm soát. Ngay sau khi dòng tiền của nạn nhân được kích hoạt thành công vào hệ thống của chúng, nhóm đối tượng lập tức chặn liên lạc, xóa tài khoản Zalo nhằm xóa dấu vết và chiếm đoạt hoàn toàn số tiền trên. Hiện tại, Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Ninh đang phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ liên quan để tiếp tục mở rộng vụ án, làm rõ vai trò, hành vi của từng mắt xích trong đường dây này.
Vụ việc ba đối tượng bị triệt phá tại Quảng Ninh một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự biến tướng phức tạp của tội phạm công nghệ cao trong kỷ nguyên số. Tuy nhiên, thay vì chỉ nhìn nhận đây là một vụ án lừa đảo tài chính thông thường, cần phải thẳng thắn phân tích sâu hơn về phương thức thao túng tâm lý và những lỗ hổng trong thói quen tiếp nhận thông tin của người dùng mạng xã hội hiện nay.
Thuật toán và “vỏ bọc” uy tín giả tạo
Điểm khác biệt lớn nhất của các đường dây lừa đảo trực tuyến thế hệ mới chính là việc tận dụng triệt để “vũ khí thuật toán”. Thay vì lập các trang web rác hay gửi tin nhắn SMS spam vốn đã bị người dân cảnh giác, các đối tượng đã chọn TikTok – nơi có tệp người dùng trẻ, năng động nhưng đôi khi lại thiếu sự phòng bị trước các thông tin tài chính chính thống. Việc bỏ tiền mua lại các tài khoản có sẵn lượng tương tác cao (folllowers lớn) là một bước đi đầy toan tính. Người dùng thông thường khi lướt qua một kênh có hàng chục, hàng trăm nghìn lượt theo dõi sẽ dễ dàng nảy sinh tâm lý mặc định: “Kênh lớn thế này chắc là uy tín”.
Sự nguy hiểm còn tăng lên gấp bội khi các đối tượng đắp lên mình chiếc áo khoác của các ngân hàng thương mại danh tiếng. Việc cắt ghép hình ảnh phòng giao dịch, làm giả thẻ nhân viên, sử dụng thuật ngữ chuyên ngành tài chính một cách nhuần nhuyễn đã đánh trúng vào điểm yếu của những người đang gặp khó khăn về tài chính: Họ cần một chỗ dựa uy tín, hợp pháp nhưng thủ tục phải nhanh để giải quyết công việc trước mắt.
Nghịch lý của việc “muốn vay tiền nhưng phải chi tiền”
Một câu hỏi mang tính khách quan luôn được đặt ra sau mỗi vụ án: Tại sao các nạn nhân lại dễ dàng chuyển hàng triệu, thậm chí hàng chục triệu đồng tiền “phí” cho những người chưa từng gặp mặt, trong khi mục đích ban đầu của họ là đi vay tiền?
Câu trả lời nằm ở nghệ thuật thao túng tâm lý bậc thầy của tội phạm mạng. Chúng không đòi hỏi một số tiền quá lớn ngay từ đầu. Ban đầu chỉ là vài trăm nghìn hoặc một hai triệu đồng cho “phí hồ sơ”. Khi nạn nhân đã chuyển khoản, họ đã bước một chân vào bẫy. Đến các bước tiếp theo, nếu từ bỏ, nạn nhân sẽ mất số tiền đã đóng trước đó. Tâm lý “tiếc của” và kỳ vọng rằng “nốt khoản phí này nữa thôi là nhận được tiền vay” đã đẩy người dân vào cái bẫy lún sâu, liên tục chuyển tiền cho đến khi không còn khả năng tài chính hoặc bị cắt liên lạc hoàn toàn.
Để không còn những “bẫy sập” trên không gian mạng
Nhìn nhận một cách tích cực, việc cơ quan chức năng liên tục triệt phá các đường dây lừa đảo công nghệ cao như vụ việc tại Quảng Ninh cho thấy sự quyết liệt, chủ động của lực lượng an ninh mạng trong việc làm sạch môi trường số, bảo vệ tài sản cho nhân dân. Tuy nhiên, lực lượng chức năng không thể đi sau để giải quyết hậu quả nếu mỗi công dân không tự trang bị cho mình một “màng lọc” an toàn.
Nguyên tắc cốt lõi, bất di bất dịch trong ngành ngân hàng từ trước đến nay là: Không có bất kỳ ngân hàng hay tổ chức tín dụng hợp pháp nào yêu cầu khách hàng phải chuyển khoản trước các khoản phí để được giải ngân khoản vay. Mọi chi phí liên quan (nếu có) đều được minh bạch trong hợp đồng và trừ trực tiếp vào số tiền giải ngân thực tế.
Bên cạnh đó, người dân cần nâng cao cảnh giác, tuyệt đối không làm việc qua các ứng dụng nhắn tin cá nhân như Zalo, Telegram khi thực hiện các giao dịch tài chính lớn. Khi có nhu cầu vay vốn, giải pháp an toàn nhất vẫn là đến trực tiếp các điểm giao dịch hợp pháp của ngân hàng, hoặc sử dụng các ứng dụng (App) chính thức đã được xác thực trên các kho ứng dụng uy tín.
Cuộc chiến với tội phạm mạng là một cuộc chiến trường kỳ, nơi mà công nghệ thay đổi từng ngày và các kịch bản lừa đảo liên tục được cập nhật. Sự thấu hiểu pháp luật, sự tỉnh táo trước những lời mời chào “việc nhẹ lương cao” hay “vay tiền lãi suất thấp, thủ tục dễ dàng” chính là chiếc lá chắn vững chắc nhất để mỗi người tự bảo vệ túi tiền của mình trước những làn sóng ngầm trên không gian ảo.
