Một vụ việc va chạm lời qua tiếng lại giữa một người đàn ông tự xưng là giáo viên hướng dẫn lái xe và lực lượng Cảnh sát giao thông (CSGT) tại Hà Nội đang thu hút sự quan tâm lớn từ dư luận. Đằng sau câu chuyện ứng xử văn hóa giao thông là những khoảng trống đáng lo ngại về trách nhiệm đào tạo và ý thức chấp hành luật pháp.
Từ lỗi đi sai làn đến màn chất vấn “Biết anh là ai không?”
Sự việc khởi nguồn vào chiều ngày 29/5 trên tuyến Quốc lộ 1B, đoạn đi qua địa bàn quận Long Biên, Hà Nội. Theo thông tin xác minh ban đầu từ Cục Cảnh sát giao thông và Phòng CSGT Công an TP Hà Nội, vào thời điểm trên, một chiếc ô tô mang biển kiểm soát Hà Nội do anh L.T.G. (42 tuổi, trú tại TP.HCM) điều khiển đã đi vào làn đường dành riêng cho xe mô tô tại khu vực trước cây xăng Phù Đổng.
Phát hiện hành vi vi phạm, tổ công tác thuộc Đội CSGT đường bộ số 5 đã ra hiệu lệnh dừng phương tiện để kiểm tra theo đúng quy trình. Tại đây, sự việc bắt đầu rẽ sang một hướng hoàn toàn khác khi người đàn ông đi cùng trên xe – sau này được xác định là anh K.C.T. (48 tuổi, trú tại phường Long Biên, Hà Nội) – bước xuống và có thái độ bất hợp tác.
Thay vì hướng dẫn học viên phối hợp với lực lượng chức năng, anh T. – người tự xưng là đang bổ túc tay lái cho anh G. – liên tục lớn tiếng chất vấn các chiến sĩ làm nhiệm vụ bằng những câu hỏi như: “Em biết anh không?” hay “Em không biết anh mà lại bảo làn ô tô?”.
Dù các cán bộ CSGT đã kiên nhẫn giải thích rõ ràng về biển báo và vạch kẻ đường, người đàn ông này vẫn tỏ ra cố chấp. Khi được yêu cầu di chuyển xe vào vị trí an toàn để tránh gây ùn tắc giao thông, anh T. tiếp tục thách thức: “Anh không quan tâm, nhà anh ở đây, bây giờ anh đang vội, anh không đỗ mà anh đi, bây giờ em muốn bắt anh không?”.
Toàn bộ quá trình này được anh T. trích xuất từ camera hành trình và chủ động đăng tải lên trang mạng xã hội cá nhân. Tuy nhiên, trái với kỳ vọng tìm kiếm sự đồng tình, làn sóng phản ứng dữ dội từ cộng đồng mạng đã buộc anh phải gỡ bỏ đoạn video chỉ sau khoảng 20 phút.
Đến ngày 30/5, Đội CSGT số 5 đã mời chủ phương tiện lên làm việc. Tại cơ quan công an, anh T. đã thừa nhận hành vi ứng xử chưa chuẩn mực của mình, đồng thời đăng tải video xin lỗi công khai. Hiện tại, cơ quan chức năng đang tiếp tục làm rõ việc anh T. có vi phạm các quy định về tuyển sinh, đào tạo lái xe hay không, bên cạnh việc xử lý nghiêm lỗi đi sai làn của học viên.
Vụ việc trên không đơn thuần là một tình huống va chạm giao thông hay một lỗi vi phạm hành chính thông thường. Nó mở ra một góc nhìn sâu sắc hơn về văn hóa ứng xử của người tham gia giao thông tại Việt Nam, đặc biệt là vai trò, trách nhiệm của những người mang danh “thầy” – những người trực tiếp định hình thói quen và tư duy của các tài xế tương lai.
Câu nói “Nhà anh ở đây” phản ánh một căn bệnh tâm lý khá phổ biến ở một bộ phận người tham gia giao thông: Tư duy đặc quyền dựa trên sự quen thuộc địa bàn. Nhiều người mặc định rằng khi di chuyển gần nơi cư trú, họ có quyền linh hoạt, có quyền “bỏ qua” các quy tắc cơ bản, hoặc hy vọng lực lượng chức năng sẽ “châm chước” vì lý do quen biết.
Tuy nhiên, luật pháp được ban hành để áp dụng chung, mang tính phổ quát và không có ngoại lệ dựa trên khoảng cách từ hiện trường đến nhà của người vi phạm. Khi bánh xe lăn trên đường quốc lộ, mọi tài xế – dù là người bản địa hay khách vãng lai – đều phải chịu sự điều chỉnh bình đẳng trước pháp luật. Việc mang danh tính cá nhân hay vị trí địa lý ra để thương lượng, thách thức không chỉ làm giảm tính tôn nghiêm của pháp luật mà còn đẩy chính bản thân người vi phạm vào thế đối đầu không đáng có với cơ quan thực thi công vụ.
Trong hệ thống đào tạo lái xe, người hướng dẫn không chỉ dạy cách điều khiển vô lăng, cách đạp phanh hay sang số. Vai trò quan trọng nhất của họ là truyền đạt tư duy an toàn và ý thức tôn trọng luật lệ. Học viên lái xe, đặc biệt là những người đang bổ túc tay lái, thường có tâm lý chưa vững vàng và dễ bị ảnh hưởng bởi hành vi của người ngồi bên cạnh.
Trong câu chuyện này, khi học viên phạm lỗi đi sai làn – một lỗi phổ biến của người mới lái khi chưa quen đường – phản ứng đúng đắn của một người thầy là hướng dẫn học viên nhận lỗi, rút kinh nghiệm và chấp hành việc xử phạt. Đó mới là một “bài học thực tế” đắt giá nhất. Ngược lại, việc cự cãi, tìm cách lách luật hay dùng thái độ bề trên để áp đặt sẽ vô tình gieo vào đầu học viên một lối mòn tư duy nguy hiểm: Có tiền, có quan hệ hoặc có sự liều lĩnh là có thể đứng trên luật pháp.
Điểm đáng chú ý trong vụ việc là động thái tự đăng clip của anh T. Đây là minh chứng cho thấy một bộ phận người dân hiện nay đang lạm dụng mạng xã hội như một công cụ để gây áp lực lên các cơ quan chức năng, ngay cả khi bản thân mình đang sai phạm. Họ tin rằng việc “tấn công truyền thông” sẽ giúp họ đảo ngược tình thế.
Thế nhưng, dư luận xã hội ngày nay đã tỉnh táo và có chiều sâu hơn rất nhiều. Bộ lọc văn hóa của cộng đồng mạng đã vận hành chính xác. Những phản ứng trái chiều, những lời góp ý thẳng thắn từ người xem đã buộc người trong cuộc phải nhìn nhận lại hành vi của mình. Việc anh T. gỡ clip sau 20 phút và lên tiếng xin lỗi vào ngày hôm sau cho thấy sức mạnh kiểm duyệt đạo đức từ cộng đồng có sức nặng không kém gì các chế tài hành chính.
Một xã hội an toàn và văn minh không thể được xây dựng dựa trên những lời biện bạch “tôi đang vội” hay “tôi không biết”. Các chiến sĩ CSGT khi làm nhiệm vụ trên đường chính là những người bảo vệ trật tự giao thông, giữ gìn sự an toàn cho tính mạng của hàng triệu con người. Việc hợp tác, lắng nghe và chấp hành hướng dẫn của họ là nghĩa vụ tối thiểu của mỗi công dân.
Vụ việc tại Đội CSGT số 5 là một lời nhắc nhở kịp thời cho tất cả chúng ta. Lỗi sai về mặt kỹ thuật khi lái xe có thể sửa chữa bằng thời gian thực hành, nhưng lỗi sai về tư duy ứng xử và ý thức pháp luật có thể dẫn đến những hệ lụy khôn lường. Hy vọng rằng, sau những ồn ào trên mạng xã hội, bài học về sự nghiêm túc, thượng tôn pháp luật sẽ được khắc ghi sâu sắc hơn – không chỉ cho vị “thầy” trong câu chuyện, mà cho tất cả những ai đang cầm vô lăng mỗi ngày.
