Lai Châu: Danh tính 3 nạn nhân tử vong trong vụ sạt lở đất đá vừa được xác định
Những ngày đầu mùa mưa luôn mang theo hy vọng về nguồn nước cho sản xuất và sinh hoạt tại các tỉnh miền núi phía Bắc. Thế nhưng cùng với đó là những hiểm họa thiên nhiên âm thầm tích tụ sau mỗi trận mưa kéo dài. Một vụ sạt lở đất nghiêm trọng vừa xảy ra tại Lai Châu khiến ba người tử vong đã một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về những rủi ro luôn hiện hữu ở các khu vực đồi núi, khe suối và rừng sâu.
Không chỉ là một vụ tai nạn do thiên tai, sự việc còn cho thấy những thách thức mà người dân miền núi vẫn đang phải đối mặt mỗi ngày khi lao động, mưu sinh trong điều kiện địa hình phức tạp và thời tiết ngày càng khó lường.
Đất đá bất ngờ đổ xuống sau nhiều ngày mưa lớn
Theo thông tin từ chính quyền địa phương, vụ việc xảy ra tại xã Pắc Ta, tỉnh Lai Châu trong bối cảnh khu vực này liên tục xuất hiện mưa kéo dài nhiều ngày.
Khoảng 12h30 ngày 9/6, lực lượng chức năng nhận được tin báo về hiện tượng sạt lở xảy ra tại một khe sâu thuộc bản Mít Thái. Thông tin ban đầu cho thấy một lượng lớn đất đá từ sườn núi bất ngờ đổ xuống sau những đợt mưa lớn, cuốn theo bùn đất và tràn xuống khu vực bên dưới.
Thời điểm đó, nhiều người dân đang lao động trong rừng.
Ngay sau khi nhận tin, Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự xã Pắc Ta đã báo cáo cấp trên, đồng thời huy động các lực lượng công an, quân sự, an ninh cơ sở cùng người dân địa phương nhanh chóng tiếp cận hiện trường.
Tuy nhiên, công tác cứu hộ gặp rất nhiều khó khăn.
Khu vực xảy ra sự cố nằm trong vùng địa hình hiểm trở, đường đi trơn trượt do mưa lớn kéo dài. Không những vậy, nguy cơ tiếp tục xuất hiện sạt lở thứ cấp khiến các lực lượng cứu hộ phải vừa tìm kiếm vừa bảo đảm an toàn cho chính mình.
Sau nhiều giờ triển khai công tác cứu nạn, đến khoảng 15h cùng ngày, lực lượng chức năng đã tìm thấy ba nạn nhân tại khu vực khe núi.
Theo xác minh ban đầu, các nạn nhân gồm V.A.T. (sinh năm 2001), L.V.T. (sinh năm 2000) và H.V.Đ. (sinh năm 1997), đều là người địa phương sinh sống tại xã Pắc Ta.
Cơ quan chức năng nhận định thời điểm xảy ra sự việc, cả ba đang lao động trong rừng thì bất ngờ gặp sạt lở đất diện rộng do ảnh hưởng của mưa kéo dài.
Sau khi hoàn tất các thủ tục theo quy định, thi thể các nạn nhân đã được bàn giao cho gia đình để lo hậu sự. Chính quyền địa phương cũng tổ chức thăm hỏi, động viên và hỗ trợ các gia đình chịu ảnh hưởng bởi vụ việc.
Thiên tai ở miền núi: Mối nguy không phải lúc nào cũng nhìn thấy
Khác với lũ quét thường có những dấu hiệu rõ ràng hơn, sạt lở đất là loại hình thiên tai đặc biệt nguy hiểm bởi nhiều trường hợp xảy ra rất bất ngờ.
Người dân có thể đang làm việc, di chuyển hoặc sinh hoạt bình thường thì chỉ trong vài phút, thậm chí vài giây, một khối lượng lớn đất đá từ trên cao đã đổ xuống.
Điều đáng nói là trước khi xảy ra sạt lở, nhiều khu vực không xuất hiện những dấu hiệu quá rõ ràng để người dân nhận biết.
Các chuyên gia khí tượng và địa chất cho biết, sau nhiều ngày mưa liên tục, nước ngấm sâu vào lòng đất khiến kết cấu đất đá trên sườn đồi, sườn núi bị suy yếu. Khi lượng nước vượt quá khả năng giữ ổn định của địa hình, các khối đất lớn có thể trượt xuống bất cứ lúc nào.
Đặc biệt tại các khe núi, lòng suối hoặc khu vực có độ dốc cao, nguy cơ này càng gia tăng.
Đó là lý do nhiều vụ sạt lở xảy ra ngay cả khi mưa đã giảm hoặc tạm ngừng, bởi quá trình tích tụ nước trong đất đã diễn ra từ trước đó.
Người dân miền núi và những chuyến đi mưu sinh đầy thử thách
Đối với nhiều người dân ở Lai Châu nói riêng và các tỉnh miền núi phía Bắc nói chung, vào rừng lao động là công việc quen thuộc.
Từ khai thác lâm sản phụ, chăm sóc nương rẫy, thu hoạch nông sản đến chăn thả gia súc, phần lớn sinh kế của người dân vẫn gắn chặt với rừng và địa hình đồi núi.
Chính vì vậy, dù biết mùa mưa tiềm ẩn nhiều nguy cơ, nhiều người vẫn phải tiếp tục công việc thường ngày để bảo đảm cuộc sống.
Đây là thực tế không dễ thay đổi trong một sớm một chiều.
Ở nhiều nơi, khu vực lao động nằm sâu trong rừng, cách xa khu dân cư. Khi xảy ra sự cố, việc tiếp cận hiện trường của lực lượng cứu hộ thường gặp khó khăn do đường sá phức tạp và điều kiện thời tiết bất lợi.
Điều đó khiến công tác ứng cứu trong các vụ sạt lở luôn đối mặt với áp lực lớn về thời gian.
Vì sao các vụ sạt lở có xu hướng gia tăng?
Những năm gần đây, nhiều địa phương miền núi liên tục ghi nhận các vụ sạt lở đất với mức độ nghiêm trọng khác nhau.
Theo các chuyên gia, nguyên nhân đến từ nhiều yếu tố.
Biến đổi khí hậu đang khiến thời tiết ngày càng cực đoan hơn. Các trận mưa lớn xuất hiện với cường độ cao trong thời gian ngắn hoặc kéo dài nhiều ngày liên tiếp làm gia tăng nguy cơ mất ổn định địa chất.
Bên cạnh đó, sự thay đổi thảm thực vật ở một số khu vực cũng ảnh hưởng đến khả năng giữ đất tự nhiên của sườn núi.
Khi lớp thực vật bị suy giảm, đất đá dễ bị rửa trôi và mất liên kết hơn dưới tác động của nước mưa.
Ngoài ra, nhiều khu vực dân cư và sản xuất hiện nằm gần các sườn đồi hoặc khe núi có nguy cơ cao nhưng chưa được cảnh báo đầy đủ, khiến người dân khó nhận biết các rủi ro tiềm ẩn.
Bài học từ một sự việc đau lòng
Vụ sạt lở tại Lai Châu là sự việc không ai mong muốn. Đằng sau những con số thống kê là những gia đình chịu mất mát và cả một cộng đồng địa phương chịu ảnh hưởng về tinh thần.
Tuy nhiên, từ những sự việc như vậy, điều quan trọng là rút ra các bài học phòng ngừa cho tương lai.
Các cơ quan chức năng đã nhiều lần khuyến cáo người dân hạn chế vào rừng, khu vực khe suối hoặc chân núi khi xuất hiện mưa lớn kéo dài. Đây không chỉ là khuyến nghị mang tính hình thức mà xuất phát từ những rủi ro đã được ghi nhận trong thực tế.
Bên cạnh đó, việc cập nhật thường xuyên các bản tin thời tiết, cảnh báo thiên tai và chủ động điều chỉnh kế hoạch lao động trong những thời điểm nguy hiểm cũng là biện pháp cần thiết.
Đối với chính quyền địa phương, việc rà soát các điểm có nguy cơ sạt lở cao, tăng cường hệ thống cảnh báo sớm và nâng cao kỹ năng ứng phó thiên tai cho người dân sẽ tiếp tục là nhiệm vụ quan trọng trong thời gian tới.
Khi thiên nhiên luôn cần được tôn trọng
Thiên nhiên mang lại nguồn sống cho con người, nhưng cũng luôn tồn tại những quy luật riêng không thể xem nhẹ.
Vụ việc tại Pắc Ta một lần nữa nhắc nhở rằng trước các hiện tượng thời tiết cực đoan, sự chủ quan dù rất nhỏ cũng có thể dẫn đến những hậu quả lớn.
Trong bối cảnh mùa mưa vẫn còn kéo dài ở nhiều tỉnh miền núi phía Bắc, việc nâng cao nhận thức về phòng chống thiên tai không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng mà còn là việc mỗi người dân cần chủ động thực hiện.
Bởi đôi khi, một quyết định hoãn chuyến đi vào rừng, một sự cẩn trọng hơn trước những dấu hiệu bất thường của thời tiết có thể trở thành yếu tố quan trọng giúp tránh được những mất mát không đáng có.
