Hai người đàn ông nguy kịch sau bữa nhậu ở TP.HCM, bác sĩ cảnh báo nguyên nhân

Hai người đàn ông nguy kịch sau bữa nhậu ở TP.HCM, bác sĩ cảnh báo nguyên nhân

PHẦN 1: TIẾNG CHUÔNG CẢNH BÁO TỪ PHÒNG HỒI SỨC CẤP CỨU

Khoa Hồi sức tích cực của một bệnh viện lớn tại TPHCM vừa qua đã phải tiếp nhận và xử lý hai trường hợp bệnh nhân nam nhập viện trong tình trạng hết sức nguy kịch. Điểm chung của cả hai ca bệnh này là đều khởi phát các triệu chứng suy hô hấp, mất ý thức sâu sau khi tham gia các buổi tiệc tùng và tiêu thụ một lượng lớn chất có cồn. Sự việc này một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về những hiểm họa khôn lường từ thói quen lạm dụng rượu bia hoặc vô tình uống phải các loại rượu giả, rượu chứa độc chất công nghiệp trôi nổi trên thị trường.

Trường hợp đầu tiên là ông H.V.Đ. (59 tuổi, trú tại TPHCM), được người thân khẩn cấp đưa đến phòng cấp cứu khi đã rơi vào trạng thái hôn mê sâu. Theo thông tin từ gia đình cung cấp, sau khi tham dự một cuộc vui và uống nhiều rượu, ông Đ. trở về nhà với biểu hiện mệt mỏi, cơ thể bứt rứt, khó chịu. Do chủ quan nghĩ rằng đây chỉ là những triệu chứng say xỉn thông thường, gia đình để ông nằm nghỉ ngơi. Tuy nhiên, sau một ngày dài nằm li bì, tình trạng của ông Đ. chuyển biến xấu rất nhanh, bệnh nhân lơ mơ rồi lâm vào mất hoàn toàn ý thức.

Tại bệnh viện, qua các kết quả xét nghiệm chuyên sâu và thăm khám lâm sàng, các bác sĩ chẩn đoán ông Đ. bị ngộ độc cồn công nghiệp (methanol) mức độ nặng. Đáng lo ngại hơn, độc tính của rượu đã kích hoạt một cơn nhồi máu cơ tim cấp tính thành dưới. Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, ê-kíp bác sĩ đã phải lập tức tiến hành song song hai kỹ thuật phức tạp: can thiệp đặt stent mạch vành khẩn cấp để cứu tim và tiến hành lọc máu liên tục để loại bỏ độc chất ra khỏi cơ thể. Hiện tại, người đàn ông này vẫn đang được theo dõi và điều trị tích cực dưới sự giám sát nghiêm ngặt của nhân viên y tế.

Ca bệnh thứ hai là anh C.V.C. (40 tuổi). Sau một trận nhậu “tới bến” cùng bạn bè, anh C. về nhà và được người thân phát hiện khi đã nằm bất tỉnh nhân sự trên sàn nhà vệ sinh. Bệnh nhân lập tức được chuyển đến bệnh viện trong tình trạng rất nguy kịch. Qua hội chẩn, các bác sĩ xác định anh C. bị ngộ độc rượu kèm theo biến chứng viêm phổi hít – hậu quả của việc dịch dạ dày hoặc chất nôn tràn vào đường thở khi bệnh nhân mất ý thức. Để duy trì sự sống, các bác sĩ đã phải tiến hành đặt nội khí quản và cho bệnh nhân thở máy tại khoa Hồi sức tích cực. Sau 10 ngày căng thẳng giành giật sự sống từ tay tử thần, sức khỏe của anh C. mới có dấu hiệu chuyển biến tích cực, được rút ống nội khí quản và dần ổn định trở lại.

Theo BSCKII Nguyễn Tấn Phát, Trưởng khoa Hồi sức tích cực, hiện tượng ngộ độc rượu thường xảy ra dưới hai dạng: do cơ thể dung nạp một lượng quá lớn rượu thông thường (ethanol) trong một khoảng thời gian quá ngắn, hoặc do uống phải rượu giả pha cồn công nghiệp (methanol). Khi nồng độ cồn trong hệ tuần hoàn vượt quá khả năng xử lý và đào thải của gan, nó sẽ tấn công trực tiếp, gây ức chế hệ thần kinh trung ương. Điều này dẫn đến các biến chứng đe dọa trực tiếp đến tính mạng như suy hô hấp, hạ thân nhiệt, rối loạn nhịp tim, co giật, tụt huyết áp nghiêm trọng và ngừng tim. Đặc biệt, chất độc methanol khi vào cơ thể sẽ chuyển hóa thành các axit cực độc, gây tổn thương vĩnh viễn cho não bộ và võng mạc, dẫn đến mù lòa hoặc tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

PHẦN 2: VĂN HÓA TRÊN BÀN NHẬU VÀ “CHIẾC BẪY” CHỦ QUAN TỪ SỰ GIAN LẬN THƯƠNG MẠI

1. “Say rượu” hay “Ngộ độc” – Ranh giới mỏng manh bị che mờ bởi sự chủ quan

Một trong những chi tiết đáng lưu ý nhất trong cả hai ca cấp cứu nêu trên chính là khoảng thời gian trì hoãn từ lúc bệnh nhân có dấu hiệu bất thường đến khi được đưa tới bệnh viện. Ở trường hợp của ông Đ., bệnh nhân đã nằm li bì suốt một ngày trời trước khi rơi vào lơ mơ. Đây là một kịch bản vô cùng quen thuộc trong các gia đình Việt: Thấy người thân đi nhậu về say khướt, mệt mỏi, chúng ta thường có tâm lý “cứ để họ ngủ cho tỉnh rượu”, rồi đóng cửa phòng để họ yên tĩnh.

Thế nhưng, chính cái tâm lý “cứ để cho ngủ” ấy lại là một chiếc bẫy tử thần. Ranh giới giữa một giấc ngủ sinh lý để đào thải rượu và một trạng thái hôn mê do ngộ độc hệ thần kinh là cực kỳ mong manh. Khi cồn công nghiệp (methanol) hoặc lượng cồn ethanol quá tải xâm nhập vào máu, nó làm tê liệt các phản xạ tự nhiên của cơ thể.

Hãy nhìn vào trường hợp của anh C. – người bị bất tỉnh trong nhà vệ sinh và bị viêm phổi hít. Khi một người say sưa quá mức, phản xạ nuốt bị suy giảm nghiêm trọng. Nếu bệnh nhân bị nôn mửa trong trạng thái nửa tỉnh nửa mê, chất nôn thay vì thoát ra ngoài sẽ bị hít ngược vào phổi. Axit dạ dày và các tạp chất trong chất nôn sẽ tàn phá nhu mô phổi, gây ra tình trạng nhiễm trùng, xẹp phổi và suy hô hấp cấp. Nếu không được phát hiện kịp thời, bệnh nhân có thể tử vong vì ngạt thở trước khi chất độc phá hủy các cơ quan khác.

Bài học rút ra ở đây là một tư duy ứng xử y tế hoàn toàn mới dành cho cộng đồng: Say rượu là một trạng thái ngộ độc cấp tính, không phải là một trạng thái sinh lý bình thường. Khi người thân có biểu hiện ngủ li bì gọi hỏi không phản ứng, nói nhảm, nôn ói liên tục, thở chậm hoặc có dấu hiệu co giật, tím tái, đó không còn là “say” nữa. Đó là tín hiệu khẩn cấp yêu cầu một sự can thiệp y khoa ngay lập tức. Sự chủ quan hay thiếu kiến thức của người nhà trong vòng vài giờ đồng hồ có thể phải đổi lại bằng cả một mạng sống hoặc những di chứng tàn phế suốt đời của người bệnh.

2. Mặt tối của thị trường rượu trôi nổi và trách nhiệm xã hội

Chúng ta cần nhìn nhận một cách thẳng thắn rằng, hai ca ngộ độc nguy kịch tại TPHCM không đơn thuần là câu chuyện về lối sống hay thói quen cá nhân, mà nó phản ánh một vấn đề nhức nhối mang tính xã hội: Sự hoành hành của rượu giả, rượu tự pha chế bằng cồn công nghiệp methanol.

Methanol là một loại hóa chất có chi phí sản xuất cực kỳ rẻ, thường được dùng trong công nghiệp sơn, chất tẩy rửa hoặc làm nhiên liệu. Vì hám lợi, một số đối tượng gian thương đã bất chấp tính mạng của đồng bào, dùng loại cồn này pha loãng với nước và hương liệu để biến thành các loại rượu “cuốc lủi”, rượu bình dân bán tại các quán nhậu vỉa hè hoặc các tiệm tạp hóa không nhãn mác. Khi người dân tiêu thụ những sản phẩm này, họ đang gián tiếp đặt một chân vào cửa tử.

Điều đáng buồn là đối tượng khách hàng của các loại rượu giá rẻ này thường là những người lao động có thu nhập thấp hoặc trung bình – những người không có đủ điều kiện để tiếp cận với các loại đồ uống có chứng nhận nguồn gốc rõ ràng. Đây là một sự bất công xã hội sâu sắc, khi sự gian lận thương mại đánh trực tiếp vào phân khúc những người dễ bị tổn thương nhất.

Để giải quyết triệt để vấn đề này, không thể chỉ dừng lại ở những lời khuyến cáo mang tính lý thuyết của ngành y tế. Nó đòi hỏi một bàn tay quản lý sắt đá và quyết liệt hơn từ các cơ quan chức năng: tăng cường quản lý thị trường, siết chặt nguồn cung cồn công nghiệp, triệt phá các cơ sở nấu rượu lậu, rượu giả và áp dụng những hình phạt hình sự thật nặng đối với hành vi sản xuất, kinh doanh thực phẩm bẩn, độc hại. Bảo vệ người tiêu dùng trước vấn đề rượu giả chính là bảo vệ nguồn lực lao động và giữ gìn an ninh trật tự cho xã hội.

3. Hướng tới một văn hóa tiêu thụ văn minh và lành mạnh

Trong dòng chảy của cuộc sống hiện đại, các buổi tiệc tùng, gặp gỡ đối tác hay sum họp gia đình là một phần không thể thiếu để gắn kết các mối quan hệ xã hội. Việc cực đoan cấm đoán hoàn toàn rượu bia là điều rất khó khả thi. Thay vào đó, định hướng thông tin tích cực và có trách nhiệm nhất là xây dựng cho cộng đồng một Văn hóa tiêu thụ văn minh và các kỹ năng tự bảo vệ mình.

Văn hóa bàn nhậu của người Việt từ lâu đã bị bóp méo bởi những thói quen tiêu cực như: thách thức nhau uống, ép rượu, xem tử lượng trên bàn nhậu là thước đo của bản lĩnh đàn ông hay sự trung thành trong công việc. Những trò chơi “chén thù chén tạc”, uống theo phong trào không chỉ gây áp lực tâm lý mà còn trực tiếp đẩy cơ thể người tham gia vào trạng thái quá tải cồn trong thời gian ngắn – nguyên nhân chính gây ngộ độc ethanol cấp tính.

Một người đàn ông bản lĩnh trong thời đại mới không phải là người uống được nhiều nhất, mà là người biết nói lời từ chối đúng lúc để bảo vệ sức khỏe của bản thân và hạnh phúc của gia đình. Các chuyên gia y tế đã đưa ra những quy tắc rất thiết thực và dễ áp dụng để giảm thiểu rủi ro khi buộc phải tiếp xúc với rượu bia:

• Luôn luôn ăn no trước khi uống để tạo một lớp màng bảo vệ dạ dày, làm chậm quá trình hấp thu chất cồn vào máu.

• Uống thêm nhiều nước lọc trong suốt cuộc nhậu để pha loãng nồng độ cồn và kích thích quá trình đào thải qua đường tiểu.

• Tuyệt đối nói không với các loại rượu không rõ nguồn gốc, rượu tự pha chế bằng các loại nước ngọt, đồ uống có ga (vì ga sẽ thúc đẩy cồn ngấm vào cơ thể nhanh hơn).

Sự an toàn của mỗi chúng ta nằm ngay trong hành vi lựa chọn sản phẩm và sự tỉnh táo trên bàn tiệc.

Lời kết

Hai ca bệnh nguy kịch tại TPHCM là những bài học bằng xương bằng thịt đầy đắt giá. Sức khỏe và mạng sống là vốn quý nhất của mỗi con người, và nó không nên bị mang ra làm cá cược trên những bàn nhậu vô bổ. Cuộc vui chỉ thực sự trọn vẹn khi sau tiếng cụng ly, mọi người đều có thể an toàn trở về nhà với gia đình.

Thay đổi một thói quen cố hữu của xã hội cần có thời gian, nhưng nó phải được bắt đầu ngay từ ngày hôm nay, từ chính nhận thức của mỗi cá nhân và sự thay đổi trong cách ứng xử của từng gia đình trước những dấu hiệu nguy hiểm của người thân. Hãy để rượu bia là một chất xúc tác cho niềm vui, chứ không phải là ngọn nguồn của những giọt nước mắt nơi phòng hồi sức tích cực.