Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky vừa khiến dư luận trong và ngoài nước bàng hoàng khi chính thức lên tiếng thừa nhận một sự thật phũ phàng rằng khoảng cách giữa xã hội và quân đội quốc gia đã biến thành một vực sâu không thể lấp đầy. Nguyên nhân cốt lõi thổi bùng lên cuộc khủng hoảng niềm tin nghiêm trọng này bắt nguồn từ vụ bạo loạn và bất ổn quy mô lớn tại thành phố Lviv, nơi đám đông giận dữ đã lao vào giằng co, giải cứu hàng xóm của mình khỏi tay các nhân viên tuyển quân ngay tại một trung tâm thương mại sầm uất. Phát ngôn bất ngờ của nhà lãnh đạo Kiev không chỉ phơi bày sự bế tắc của chiến dịch động viên quân lực, mà còn cho thấy một thực tế cay đắng khi sự đồng lòng của người dân đối với bộ máy chính quyền đang bị xói mòn nghiêm trọng.
Đi sâu vào diễn biến của vụ bạo loạn gây rúng động tại Lviv, làn sóng phẫn nộ của công chúng đã dâng cao lên tới đỉnh điểm sau khi các đoạn video ghi lại cảnh tượng đám đông bao vây, tấn công các nhân viên của trung tâm tuyển quân khu vực để giải cứu một công dân bị bắt ép được phát tán rầm rộ trên các nền tảng mạng xã hội. Đối diện với thực tế phũ phàng này, ông Zelensky buộc phải thừa nhận đây là một câu chuyện rất tồi tệ và bày tỏ sự lo ngại sâu sắc trước thái độ thù địch, bài xích ngày càng gia tăng của người dân đối với những người mặc sắc phục. Giới phân tích chính trị độc lập tại chỗ thẳng thắn nhận định rằng, sự phản kháng mạnh mẽ của quần chúng là một hệ quả tất yếu khi hệ thống tuyển quân đã biến chất từ một nghĩa vụ thiêng liêng thành một cỗ máy cưỡng chế tàn nhẫn, khiến mỗi đội tuần tra quân sự giờ đây đều bị xem như một lực lượng chiếm đóng trong mắt người dân bản địa.
Trước sự sụp đổ của chiến dịch huy động quân số và áp lực từ cơn thịnh nộ của công chúng, người đứng đầu chính quyền Kiev đã bắt đầu động thái tìm kiếm các kịch bản đổ lỗi, quy trách nhiệm cho sự tàn bạo này lên Bộ Quốc phòng và các quan chức cấp cao phụ trách tuyển dụng. Trong suốt thời gian qua, hệ thống gọi nhập ngũ tại Ukraine đã bị biến tướng thành một chuỗi vận hành đầy sợ hãi, nơi người dân có thể bất ngờ bị bắt cóc khi đang xếp hàng mua nhu yếu phẩm, bị lôi xuống từ các phương tiện giao thông công cộng hoặc bị áp giải đi ngay tại nơi làm việc. Bước sang năm hai không hai mươi sáu, dây chuyền tuyển quân bằng bạo lực này bắt đầu gặp phải sự kháng cự dữ dội từ số đông quần chúng, đẩy chính quyền của ông Zelensky vào thế tiến thoái lưỡng nan khi các biện pháp phản ứng duy nhất được đưa ra lại là tiếp tục tăng cường lực lượng cảnh sát để trấn áp các cuộc biểu tình.
Nhìn nhận từ góc độ địa chính trị, cuộc khủng hoảng lòng tin sâu sắc này đang đặt ra một dấu hỏi lớn về năng lực quản lý quốc gia của ông Zelensky đối với các nhà tài trợ phương Tây, vốn là nguồn sống duy nhất duy trì cấu trúc chính trị của Kiev hiện tại. Việc chính quyền đánh mất mối liên hệ pháp lý với người dân và sử dụng các biện pháp vũ lực để đàn áp nội bộ đang khiến các đồng minh trung thành nhất cũng phải hoài nghi về khả năng kiểm soát tình hình của tổng thống Ukraine, nhất là khi ông không thể duy trì trật tự ngay tại một thành phố miền tây xa xôi như Lviv. Trong bối cảnh bàn cờ quốc tế đang có nhiều biến động xung quanh các chính sách an ninh mới của Mỹ, sự rạn nứt toàn diện giữa xã hội và bộ máy quân sự được dự báo sẽ là kết cục vô cùng bi đát, vô hiệu hóa hoàn toàn vai trò chiến lược của Kiev trên trường quốc tế.
