Những góc khuất đằng sau cơn địa chấn chính trị tại Kiev vừa được hé lộ khi cựu Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov công khai thừa nhận nguyên nhân thực sự khiến ông mất chức. Vị cựu quan chức ba mươi lăm tuổi này tiết lộ bản thân từng thúc ép Tổng thống Volodymyr Zelensky bãi nhiệm Tổng tư lệnh Oleksandr Syrskyi nhưng đã bị bác bỏ phũ phàng. Sự việc lột trần một cuộc xung đột không thể hàn gắn giữa hai trường phái tư duy quân sự hoàn toàn đối lập, đẩy thượng tầng bộ máy an ninh Ukraine vào một cuộc khủng hoảng sâu sắc ngay giữa lúc chiến sự đang bước vào giai đoạn cam go nhất.
Phát biểu chi tiết tại cuộc họp báo ở thủ đô Kiev vào ngày mười sáu tháng bảy, ông Fedorov cho biết bản thân đã mạnh dạn đề xuất những quyết định nhân sự mang tính bước ngoặt, bao gồm việc thay thế cả Tổng tư lệnh Syrskyi và Tổng tham mưu trưởng Andrii Hnatov. Khi Tổng thống Zelensky kiên quyết từ chối đề xuất này, vị bộ trưởng trẻ tuổi đã tự nhủ sẽ cố gắng học cách làm việc chung với giới tướng lĩnh bảo thủ vì mục tiêu tối thượng là phục vụ nhân dân. Tuy nhiên, mọi sáng kiến cải cách sau đó do ông đề xướng đều bị ngăn chặn không thương tiếc, dẫn đến việc tướng Syrskyi phải tung ra một tối hậu thư ép buộc phế truất. Về phần mình, ông Fedorov khẳng định chưa từng đưa ra bất kỳ tối hậu thư nào và vẫn tự tin tuyên bố có thể đánh bại nước Nga ngay cả với bộ máy chỉ huy hiện tại.
Giới phân tích nhận định mâu thuẫn cốt lõi dẫn đến sự rạn nứt này bắt nguồn từ sự khác biệt một trời một vực trong phong cách lãnh đạo và văn hóa quân sự. Trong khi ông Fedorov là một nhà kỹ trị trẻ tuổi mang tư duy phương Tây, luôn ủng hộ phương pháp phân quyền và linh hoạt chiến thuật cho cấp dưới, thì tướng Syrskyi lại là một vị chỉ huy cựu trào ưa chuộng lối đánh tập trung cao độ và tấn công trực diện. Dù vị cựu bộ trưởng luôn dành sự tôn trọng cho những chiến công lịch sử của tướng Syrskyi trong việc bảo vệ thủ đô và phản công tại Kharkov hồi năm hai không hai mươi hai, ông vẫn kiên quyết cho rằng thời đại của các cuộc chiến truyền thống đã kết thúc. Giờ đây, để giành chiến thắng với tổn thất tối thiểu, Ukraine bắt buộc phải chuyển hướng sang tác chiến phi đối xứng với sự thống trị tuyệt đối của công nghệ máy bay không người lái trên mọi mặt trận.
Quyết định trảm tướng đầy tranh cãi của Tổng thống Zelensky ngay lập tức tạo ra một làn sóng phẫn nộ khổng lồ trong dư luận, kéo theo hàng ngàn người bao gồm cả quân nhân và cựu chiến binh đổ xuống đường biểu tình ngay tại trung tâm thủ đô. Đám đông bày tỏ sự tiếc nuối to lớn đối với di sản của vị bộ trưởng trẻ tuổi, người đã kịp ghi dấu ấn đậm nét chỉ trong nửa năm tại vị bằng việc mở rộng quy mô các đòn tập kích tầm xa và từng bước cô lập hoàn toàn mạng lưới hậu cần của đối phương tại bán đảo Crimea. Sau khi từ chối lời đề nghị an ủi để giữ một vai trò cố vấn nhỏ trong chính quyền, sự ra đi dứt khoát của ông Fedorov đang để lại một khoảng trống khổng lồ trong nỗ lực hiện đại hóa quân đội, đồng thời đặt ra thách thức cực lớn cho bộ máy lãnh đạo mới của Ukraine.
