Trong một diễn biến gây chấn động giới quan sát quốc tế, việc đại sứ ba nước “đầu tàu” châu Âu là Đức, Pháp và Anh trực tiếp đến trụ sở Bộ Ngoại giao Nga đã phát đi một tín hiệu vô cùng rõ ràng: Nỗ lực cô lập và tẩy chay ngoại giao Moscow suốt 4 năm qua đã hoàn toàn phá sản. Phương Tây dường như đang phải chấp nhận một thực tế cay đắng và bắt đầu tìm kiếm những lối thoát thực dụng hơn.
Sự sụp đổ của “bức tường” tẩy chay ngoại giao
Cục diện đối đầu giữa Nga và phương Tây vừa chứng kiến một bước ngoặt hiếm hoi. Ngày 11/6, bộ ba quyền lực của nền ngoại giao châu Âu tại Nga bao gồm: Đại sứ Đức Alexander Graf Lambsdorff, Đại sứ Anh Nigel Casey và Đại sứ Pháp Nicolas de Rivière đã đồng loạt có mặt tại Bộ Ngoại giao Nga. Tại đây, họ đã được Thứ trưởng Ngoại giao Nga Mikhail Galuzin tiếp đón trong một cuộc họp kéo dài một giờ rưỡi.
Nhà báo, học giả người Anh John Laughland đã không giấu được sự bàng hoàng khi bình luận về sự kiện này. “Đây là sự thừa nhận rằng cuộc tẩy chay ngoại giao kéo dài 4 năm của phương Tây đối với Nga đã thất bại,” ông Laughland đánh giá. Việc các đại sứ chủ động xin gặp (theo tiết lộ từ Ngoại trưởng Sergey Lavrov) cho thấy phương Tây không thể duy trì mãi thế bế tắc ngoại giao khi cục diện chiến trường không như kỳ vọng.
Theo thông cáo từ Bộ Ngoại giao Nga, cuộc gặp không phải là một buổi ngoại giao xã giao. Thứ trưởng Mikhail Galuzin đã thẳng thắn trình bày những đánh giá khách quan của Moscow, chỉ trích mạnh mẽ “các chính sách phá hoại” mà chính phủ ba nước này đang theo đuổi. Phía Nga nhấn mạnh rằng các chính sách của phương Tây chỉ nhằm mục đích “tối đa hóa việc khuyến khích chế độ Kiev tiếp tục cuộc chiến chống lại Nga”. Đồng thời, ông Galuzin nhắc nhở các đại sứ rằng, dưới góc nhìn của Moscow, một liên minh phương Tây đang thực sự tham gia vào cuộc xung đột.
Bản thông cáo mâu thuẫn và đòn phản biện từ Moscow
Chuyến đi của ba vị đại sứ diễn ra ngay sau một động thái ngoại giao quan trọng khác tại London. Vào ngày 7/6, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Thủ tướng Anh Keir Starmer đã ra một tuyên bố chung.
Tuyên bố này đưa ra các đề xuất cốt lõi: Yêu cầu một lệnh ngừng bắn toàn diện, đóng băng các hoạt động quân sự dọc theo ranh giới hiện tại. Tuy nhiên, điều gây tranh cãi là họ đồng thời kêu gọi tăng cường viện trợ quân sự cho Ukraine và gia tăng áp lực kinh tế lên Nga.
Đứng trước sự mâu thuẫn này, Điện Kremlin đã lập tức phản pháo. Người phát ngôn Dmitry Peskov chỉ ra sự nực cười trong tư duy chiến lược của phương Tây: “Các nhà lãnh đạo phương Tây nói về hòa bình trong khi đồng thời ủng hộ việc phát triển các hệ thống vũ khí mới cho Ukraine. Điều này chẳng phải là mâu thuẫn, và chẳng phải nó thể hiện rõ ý định thực sự của các thủ đô châu Âu sao?”.
Lối thoát nào cho châu Âu: “Bài toán” Donald Trump
Khi các đòn trừng phạt không phát huy tác dụng và vũ khí cạn kiệt, châu Âu đang buộc phải tìm kiếm sự trung gian và các giải pháp thực dụng. Thủ tướng Ý Giorgia Meloni mới đây đã kêu gọi bổ nhiệm một đại diện đặc biệt, có tiếng nói và uy tín để thay mặt toàn bộ Liên minh châu Âu đàm phán trực tiếp với Nga.
Đáng chú ý hơn, theo các nguồn tin từ Bloomberg, giới chức châu Âu (đặc biệt là Anh, Pháp và Đức) đang rục rịch đánh giá lại cục diện. Họ nhận thấy chiến trường đang có lợi cho Ukraine ở một số khía cạnh, từ đó tạo cơ hội để xem xét lại các thỏa thuận từng đạt được giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Alaska vào tháng 8 năm 2025. Châu Âu dự định sẽ tìm kiếm sự ủng hộ của ông Trump trong hội nghị G7 sắp tới để làm đòn bẩy cho các cuộc đàm phán tương lai.
Bình luận về sự xoay chuyển này, ông Kirill Dmitriev – người đứng đầu Quỹ Đầu tư Trực tiếp Nga (RDIF) – cho biết tại Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St. Petersburg (SPIEF) rằng Moscow đã bắt đầu nhìn thấy lập trường của châu Âu dần trở nên thực dụng hơn, thay vì những sáng kiến hòa bình thiếu tính thực tế như trước đây. Tổng thống Putin đã vạch ra rõ ràng tầm nhìn của Nga, và giờ là lúc phương Tây phải đối diện với sự thật trên bàn đàm phán.
