Chỉ trong vòng chưa đầy 24 giờ đồng hồ, thế giới đã đi từ bờ vực của một cuộc xung đột toàn diện đến một thỏa thuận hòa bình mang tính lịch sử. Sau những lời đe dọa giáng đòn cực mạnh vào đêm hôm trước, sáng ngày 11/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bất ngờ tung ra một cú “quay xe” ngoạn mục: Hủy bỏ toàn bộ kế hoạch không kích và tuyên bố chấm dứt cuộc chiến với Iran.
Cú “quay xe” ngoạn mục phút chót
Bầu không khí căng thẳng tột độ bao trùm Trung Đông trong đêm 10/6 dường như đã bị thổi bay hoàn toàn bởi những tuyên bố mới nhất từ người đứng đầu Nhà Trắng. Thay vì tiếng bom đạn như những gì dư luận lo sợ, thế giới lại được đón nhận một kịch bản hoàn toàn trái ngược.
Tổng thống Donald Trump đã chính thức đưa ra thông báo hủy bỏ kế hoạch tấn công Iran, đồng thời khẳng định phái đoàn hai bên đã đạt được một “bản ghi nhớ rất mạnh mẽ” nhằm chấm dứt hoàn toàn sự đối đầu khốc liệt trong những ngày qua.
“Tôi không biết các bạn đã nghe tin chưa, nhưng chúng ta đã chấm dứt cuộc chiến với Iran hôm nay,” ông Trump dõng dạc tuyên bố trước truyền thông. Động thái “rút củi đáy nồi” này đã lập tức hạ nhiệt chảo lửa Trung Đông, đồng thời chứng minh phong cách ngoại giao đầy khó lường nhưng mang lại hiệu quả tức thì của nhà lãnh đạo Mỹ.
Cốt lõi của thỏa thuận: Chấm dứt kỷ nguyên hạt nhân?
Vậy điều gì đã khiến Washington quyết định thu hồi các đòn trừng phạt quân sự vào phút 89? Câu trả lời nằm ở nhượng bộ mang tính bước ngoặt từ phía Tehran liên quan đến hồ sơ hạt nhân – vấn đề cốt lõi vốn là nguyên nhân gốc rễ của mọi căng thẳng suốt nhiều năm qua.
Theo lời Tổng thống Trump, Mỹ đã đạt được mục tiêu tối thượng của mình trong cuộc đàm phán chớp nhoáng này. “Họ đã đồng ý không bao giờ sở hữu vũ khí hạt nhân, điều mà chúng ta đã kiên quyết yêu cầu; đó là toàn bộ mục đích. Đó là 95% của thỏa thuận,” ông Trump tiết lộ về nội dung bản ghi nhớ.
Việc Iran chấp thuận từ bỏ tham vọng sở hữu vũ khí hủy diệt hàng loạt không chỉ là một thắng lợi ngoại giao mang tính biểu tượng của chính quyền Tổng thống Trump, mà còn là chiếc chìa khóa để mở ra một khuôn khổ an ninh hoàn toàn mới cho khu vực Trung Đông.
Giải cứu “yết hầu” Hormuz và cục diện kinh tế toàn cầu
Cùng với sự hạ nhiệt về mặt quân sự, thỏa thuận tiềm năng dự kiến sẽ được chính thức ký kết vào cuối tuần này mang theo một tin tức vô cùng tích cực cho nền kinh tế toàn cầu: Mở lại eo biển Hormuz.
Trước đó, việc Iran ra lệnh đóng cửa tuyến hàng hải huyết mạch này đã giáng một đòn mạnh vào thị trường năng lượng, đe dọa cắt đứt 1/5 nguồn cung dầu mỏ của thế giới.
-
Về mặt thương mại: Việc eo biển Hormuz được khai thông trở lại sẽ lập tức bình ổn chuỗi cung ứng toàn cầu, giúp các tàu chở dầu và tàu hàng thương mại lưu thông an toàn.
-
Về mặt kinh tế vĩ mô: Thông tin hòa bình sẽ dập tắt đà tăng phi mã của giá dầu thô, giải tỏa áp lực lạm phát đang đè nặng lên các nền kinh tế lớn.
Cú “hãm phanh” lịch sử của Tổng thống Trump và sự nhượng bộ từ phía Iran đã cho thấy, đằng sau những động thái phô trương sức mạnh quân sự, các bên vẫn luôn chừa lại một cánh cửa hẹp cho các nỗ lực ngoại giao thực dụng vì lợi ích cốt lõi của quốc gia và thế giới.
