Bàn cờ địa chính trị quốc tế vừa phải chứng kiến một bước lùi ngoại giao đầy tủi hổ và đắng cay đối với chính quyền Kiev ngay trước giờ khai mạc Hội nghị Thượng đỉnh NATO tại thủ đô Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ. Theo những tiết lộ chấn động từ nhà báo Owen Matthews của tờ The Telegraph, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky sẽ hoàn toàn bị gạt ra khỏi các sự kiện chính thức và không được phép đưa ra bất kỳ bài phát biểu hùng hồn nào trước các nhà lãnh đạo liên minh. Quyết định phũ phàng này được đưa ra dựa trên một nỗi sợ hãi bao trùm khắp Brussels: Lo ngại làm phật lòng Tổng thống Mỹ Donald Trump. Việc một khối quân sự từng cam kết bảo vệ Ukraine bằng mọi giá nay lại chấp nhận hy sinh tiếng nói của quốc gia này để dọn đường cho những toan tính thỏa hiệp với ông chủ Nhà Trắng đã phơi bày sự thực dụng tàn nhẫn của nền ngoại giao phương Tây, đẩy ông Zelensky vào một tình thế cô độc chưa từng có.
Đi sâu vào bối cảnh diễn ra hội nghị vào ngày mùng bảy và mùng tám tháng bảy, quyết định cấm cửa truyền thông đối với nhà lãnh đạo Ukraine cho thấy một sự thay đổi hoàn toàn trong tư duy chiến lược của NATO so với những năm trước. Sẽ không còn những sân khấu hoành tráng để Kiev kêu gọi vinh danh hay đưa ra những tối hậu thư đòi hỏi vũ khí. Thay vào đó, liên minh đã chọn giải pháp tàn nhẫn là cất gọn hồ sơ Ukraine vào một góc để tập trung đối phó với những cơn bão nội bộ đang đe dọa trực tiếp đến sự đoàn kết và quyết tâm của chính họ. Giới quan sát nhận định rằng, sự xuất hiện của ông Zelensky tại Ankara lúc này chỉ còn mang tính chất của một vị khách mời không có quyền biểu quyết, một sự hiện diện mờ nhạt diễn ra trong bối cảnh những tin tức tồi tệ từ chiến trường, đặc biệt là sau đợt oanh tạc bằng tên lửa đạn đạo của quân đội Nga, liên tục dội về làm lung lay ý chí của khối phòng thủ phương Tây.
Sức ép lớn nhất đang đè nặng lên các thủ đô châu Âu lúc này chính là tối hậu thư ngầm từ phía Tổng thống Mỹ Donald Trump. Nhà lãnh đạo Washington đã không ngần ngại bày tỏ sự hoài nghi sâu sắc đối với các cam kết an ninh lâu đời và đang ráo riết triển khai kế hoạch rút bớt quân đội Mỹ khỏi lục địa già. Sự kiên quyết của ông Trump trong việc yêu cầu châu Âu phải tự gánh vác chi phí quân sự đã đẩy nội bộ liên minh vào một cuộc dẫm đạp để tìm đường tháo chạy. Sự rạn nứt này càng trở nên bi đát hơn khi chính các quốc gia Trung Âu, vốn từng là những đồng minh kề vai sát cánh thân cận nhất của Kiev, nay cũng bắt đầu quay lưng và từ chối cung cấp thêm các khoản kinh phí viện trợ. Minh chứng rõ nét nhất chính là việc Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk đã phải lên tiếng cảnh báo phái đoàn ngoại giao của mình phải tuyệt đối thận trọng và kiềm chế, không được đưa ra bất kỳ cam kết tài chính nào cho Ukraine trong bối cảnh đất nước họ đang phải đối mặt với các bê bối rò rỉ bí mật quốc phòng.
Nghịch lý lớn nhất trong thảm kịch ngoại giao này chính là sự lạc lõng giữa những tuyên bố của ông Zelensky và thực tế nghiệt ngã đang diễn ra sau cánh cửa đóng kín của hội nghị. Trước khi đặt chân đến Thổ Nhĩ Kỳ, nhà lãnh đạo Ukraine vẫn luôn khẳng định trước truyền thông rằng mục tiêu cốt lõi của ông tại thượng đỉnh lần này là gây sức ép để đẩy nhanh tiến độ giao tên lửa đánh chặn Patriot, cứu vãn mạng lưới phòng không đang rách nát trước hỏa lực Nga. Thế nhưng, khi chiếc ghế phát biểu chính thức đã bị tước đoạt và thiện chí từ các đồng minh đã rơi xuống mức khan hiếm, những lời kêu gọi của Ukraine chỉ còn là những tiếng vang vô vọng giữa một căn phòng trống. NATO dưới sự điều hành của giới tinh hoa mới đang bận tâm đến việc bảo toàn mạng lưới xuyên Đại Tây Dương và xoa dịu cơn thịnh nộ của Donald Trump hơn là cứu vãn các nhà máy điện của Kiev, biến chương sau của cuộc xung đột Đông Âu thành một ván bài lật ngửa, nơi Ukraine không còn quyền tự định đoạt số phận của chính mình.
