Trong thế giới ngoại giao cấp cao, không có một cuộc gọi nào đơn thuần chỉ là những lời thăm hỏi cá nhân, đặc biệt là khi những người cầm máy là lãnh đạo của ba quốc gia đang định hình cấu trúc an ninh toàn cầu. Ngày 14/6 vừa qua đã đi vào lịch sử như một minh chứng rõ nét cho “nghệ thuật ngoại giao điện thoại”, khi sinh nhật lần thứ 80 của Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ biến thành một bàn cờ chính trị khốc liệt, nơi Điện Kremlin đi một nước cờ tâm lý đỉnh cao, buộc chính quyền Kiev phải lập tức có động thái phản ứng.
Đòn tâm lý từ Điện Kremlin và sự xúc động của ông chủ Nhà Trắng
Theo thông lệ quốc tế, các nguyên thủ quốc gia thường gửi điện mừng hoặc gọi điện vào những dịp sinh nhật chẵn mang tính bước ngoặt. Tuy nhiên, cách mà Tổng thống Nga Vladimir Putin thực hiện điều này lại mang đậm dấu ấn của một nhà chiến lược lão luyện.
Trợ lý Điện Kremlin, ông Yuri Ushakov, đã tiết lộ với báo giới những chi tiết đắt giá từ hậu trường. Cuộc điện đàm giữa Moscow và Washington diễn ra trong trọn vẹn 55 phút – một thời lượng dài bất thường đối với một cuộc gọi mang danh nghĩa “chúc mừng sinh nhật”. Theo ông Ushakov, không khí của cuộc trao đổi diễn ra cực kỳ thân thiện, thẳng thắn và thậm chí đan xen những câu nói đùa hài hước mang đậm phong cách cá nhân của cả hai nhà lãnh đạo.
Điểm nhấn đáng chú ý nhất chính là phản ứng của ông Donald Trump. Báo cáo từ quan chức Nga cho biết, Tổng thống Mỹ đã không giấu được sự xúc động khi nhận ra rằng ông Putin chính là nhà lãnh đạo nước ngoài đầu tiên nhấc máy gọi tới Nhà Trắng trong ngày sinh nhật của mình. Dù không có những món quà vật chất được trao đổi, nhưng “món quà tinh thần” và sự ưu tiên tuyệt đối mà Điện Kremlin dành cho ông Trump đã tạo ra một bệ phóng tâm lý hoàn hảo để hai bên bước vào thảo luận những vấn đề gai góc nhất của thế giới hiện đại.
Thỏa hiệp lịch sử: Trục Nga – Mỹ tái định hình vấn đề Ukraine và Iran
Ngay sau những lời chúc tụng, 55 phút điện đàm đã nhanh chóng chuyển hướng sang các điểm nóng địa chính trị toàn cầu. Trọng tâm của cuộc thảo luận xoay quanh ba trụ cột chính: Cuộc khủng hoảng tại Ukraine, hồ sơ hạt nhân Iran và tương lai của quan hệ song phương Nga – Mỹ.
Theo các nguồn tin rò rỉ, ông Trump đã thẳng thắn nhấn mạnh sự cần thiết phải nhanh chóng chấm dứt các hành động thù địch tại Đông Âu. Đáng chú ý, vị Tổng thống Mỹ không chỉ đóng vai trò kêu gọi, mà còn thể hiện thái độ chủ động khi tuyên bố sẵn sàng dùng tầm ảnh hưởng cá nhân và vị thế của Washington để “tác động mạnh mẽ” tới các đồng minh châu Âu cũng như chính quyền Kiev nhằm thúc đẩy một tiến trình giải quyết xung đột thực chất.
Bên cạnh đó, một thông tin mang tính chấn động khác cũng được tiết lộ: Thỏa thuận giữa Mỹ và Iran. Ông Trump cho biết Washington và Tehran đã ở rất gần một bản ghi nhớ lịch sử, và nó có thể được công bố trong thời gian sớm nhất. Đáp lại, Tổng thống Putin bày tỏ sự hài lòng ra mặt khi nhận thấy căng thẳng xung quanh quốc gia đồng minh Iran đang có dấu hiệu hạ nhiệt. Sự đồng thuận hiếm hoi này cho thấy, bất chấp những khác biệt về lợi ích cốt lõi, trục Nga – Mỹ hoàn toàn có thể tìm thấy tiếng nói chung khi có một nhà trung gian sẵn sàng đàm phán.
Phản ứng thần tốc của Kiev và cuộc gọi 30 phút của ông Zelensky
Nhận thức được tầm quan trọng và những hệ lụy tiềm tàng từ cuộc nói chuyện 55 phút giữa Moscow và Washington, chính quyền Kiev đã lập tức có nước đi phản ứng. Chỉ vài giờ sau đó (vào lúc 17h00 theo giờ địa phương), Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã chính thức kết nối đường dây nóng tới ông Trump.
Cuộc điện đàm kéo dài 30 phút của ông Zelensky mang một tông giọng hoàn toàn khác: Gấp rút, thực tế nhưng cũng đầy sự khôn khéo. Sau những lời chúc mừng sinh nhật bắt buộc, nhà lãnh đạo Ukraine đã tận dụng tối đa thời gian để phác họa lại bức tranh thực tế trên chiến trường, nhấn mạnh việc “vị thế của Kiev đã được củng cố” để chứng minh rằng Ukraine vẫn là một đối tác đáng đầu tư.
Ông Zelensky đã khéo léo sử dụng các ngôn từ ngoại giao để miêu tả cuộc trò chuyện là “tuyệt vời”, đồng thời không quên nhấn mạnh lòng biết ơn sâu sắc đối với những gói viện trợ khổng lồ từ Mỹ. Việc đích thân nhắc tên các dòng vũ khí mang tính biểu tượng như “tên lửa Javelin” và “hệ thống phòng không Patriot” là một nước đi tinh tế nhằm nhắc nhở ông Trump về những cam kết an ninh mà Washington đã dày công xây dựng suốt nhiều năm qua.
Hướng về Thượng đỉnh G7 tại Pháp: Sân khấu cuối cùng
Cả hai cuộc điện đàm ngày 14/6 thực chất chỉ là màn dạo đầu cho một sân khấu lớn hơn và khốc liệt hơn rất nhiều: Hội nghị Thượng đỉnh G7 diễn ra từ ngày 15 đến 17/6 tại thành phố nghỉ dưỡng Evian-les-Bains, Pháp.
Theo tiết lộ từ các quan chức chính quyền Mỹ giấu tên, Tổng thống Trump dự kiến sẽ có mặt tại phiên họp ngày 16/6, nơi ông sẽ ngồi cùng bàn với ông Zelensky và các nhà lãnh đạo quyền lực nhất phương Tây. Dù chưa có bất kỳ cuộc gặp song phương chính thức nào được xếp lịch, nhưng những nguồn thạo tin khẳng định một cuộc hội kiến bên lề giữa ông Trump và ông Zelensky là điều gần như chắc chắn sẽ xảy ra.
Sự kiện tại Evian-les-Bains được dự báo sẽ là nơi mọi quân bài được lật ngửa. Ông Zelensky sẽ phải dùng mọi lý lẽ để thuyết phục ông Trump tiếp tục viện trợ, trong khi ông Trump – với tư thế của một người vừa có cuộc điện đàm thân tình với ông Putin – sẽ đóng vai trò là một người định đoạt luật chơi mới. Cục diện địa chính trị thế giới đang bước vào một ngã rẽ lịch sử, nơi số phận của những cuộc đối đầu đẫm máu có thể được giải quyết không phải bằng xe tăng hay đạn pháo, mà bằng những cái bắt tay đằng sau cánh cửa đóng kín.
