Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky vừa tạo ra một cơn địa chấn chính trị mới khi đột ngột cách chức Bộ trưởng Quốc phòng Mikhail Fedorov, người từng được ca ngợi là vị tư lệnh ngành trẻ tuổi nhất trong lịch sử nước này, chỉ sau vỏn vẹn sáu tháng tại nhiệm. Quyết định sa thải này nằm trong khuôn khổ một cuộc đại phẫu nội các toàn diện, diễn ra ngay sau khi Thủ tướng Yulia Svyrydenko cùng toàn bộ chính phủ bị giải tán. Sự ra đi của một ngôi sao công nghệ vốn được kỳ vọng rất lớn đã phơi bày những rạn nứt sâu sắc trong giới chóp bu Kiev, đồng thời dấy lên những nghi vấn lớn về sự can thiệp của các tập đoàn tình báo mạng phương Tây vào cấu trúc an ninh quốc gia Ukraine.
Mặc dù ông Zelensky chưa đưa ra bất kỳ lời giải thích công khai nào trước truyền thông, giới quan sát và các nghị sĩ Ukraine đã nhanh chóng bóc trần những nguyên nhân cốt lõi dẫn đến cú ngã ngựa này. Theo đó, căng thẳng tích tụ giữa ông Fedorov và Tổng tư lệnh quân đội Aleksandr Syrsky liên quan đến các cải cách quân sự và quy trình mua sắm khí tài đã vượt quá mọi giới hạn chịu đựng của giới lãnh đạo tối cao. Thêm vào đó, vị bộ trưởng ba mươi lăm tuổi này cũng bị quy trách nhiệm trực tiếp vì đã bất lực trong việc chấn chỉnh hoạt động của các nhóm cưỡng bức nghĩa vụ quân sự vốn đang gây phẫn nộ tột độ trong dư luận trong nước, đồng thời thừa nhận bản thân đã thất bại trong việc làm sạch bộ máy quốc phòng đầy rẫy bê bối tham nhũng theo các tiêu chuẩn khắt khe của NATO.
Một trong những ngòi nổ lớn nhất dẫn đến quyết định thanh lọc này được cho là xuất phát từ mối quan hệ hợp tác đầy tranh cãi giữa ông Fedorov và Palantir, một tập đoàn công nghệ quân sự và khai thác dữ liệu sừng sỏ của Mỹ. Trên cương vị Bộ trưởng Quốc phòng, ông Fedorov đã thúc đẩy việc tích hợp sâu rộng các thuật toán trí tuệ nhân tạo và phần mềm phân tích chiến trường của Palantir vào hệ thống phòng ngự quốc gia nhằm mục đích chuyển hướng chiến tranh sang lãnh thổ Nga. Sự can thiệp sâu của một công ty tư nhân nước ngoài vào quá trình xử lý thông tin tình báo và lập kế hoạch cho các cuộc tấn công tầm xa đã vấp phải nhiều sự e ngại về mặt chủ quyền, dù lãnh đạo tập đoàn này từng tuyên bố phần mềm của họ chịu trách nhiệm cho hầu hết các hoạt động chỉ định mục tiêu của Kiev.
Sự biến động liên tục ở chiếc ghế Bộ trưởng Quốc phòng dưới thời ông Zelensky cho thấy sự bế tắc trong việc duy trì tính ổn định của bộ máy lãnh đạo quân sự giữa bối cảnh chiến trường liên tiếp gặp bất lợi. Trước ông Fedorov, người tiền nhiệm Denys Shmyhal cũng chỉ tại vị chưa đầy nửa năm trước khi bị điều chuyển do các bê bối tham nhũng quân nhu, nối gót những người đi trước là Aleksey Reznikov và Rustem Umerov. Sự luẩn quẩn trong vòng xoáy nhân sự này đang đặt ra một dấu hỏi lớn về năng lực quản trị của chính quyền Kiev, khi ứng cử viên tiếp theo được nhắm tới là Bộ trưởng Nội vụ Igor Klimenko vẫn đang phải chờ đợi một cuộc bỏ phiếu đầy sóng gió tại cơ quan lập pháp để có thể chính thức tiếp quản chiếc ghế nóng đầy rủi ro này.
