Cuộc xung đột tại Đông Âu đang bước vào một giai đoạn mang tính bước ngoặt trên bàn cờ ngoại giao. Sau cuộc gặp thượng đỉnh quan trọng tại London, các nhà lãnh đạo chủ chốt của châu Âu cùng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã chính thức vạch ra 5 điều kiện cốt lõi để tiến tới một nền hòa bình công bằng. Tuy nhiên, khoảng cách giữa các điều kiện này và lập trường cứng rắn của Moscow vẫn còn là một vực thẳm khó san lấp.
Hội nghị London và vai trò trung tâm của châu Âu
Vào ngày 7/6, thủ đô London (Anh) đã trở thành tâm điểm chú ý của dư luận quốc tế khi diễn ra cuộc gặp gỡ cấp cao giữa 4 nhà lãnh đạo: Thủ tướng Anh Keir Starmer, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Sự hiện diện của Thủ tướng Merz cùng các nhà lãnh đạo hàng đầu châu Âu đã gửi đi một thông điệp đoàn kết mạnh mẽ trong bối cảnh địa chính trị đang có nhiều biến động.
Sau các phiên thảo luận kín, một tuyên bố chung đã được phát đi, trong đó nhấn mạnh sự cần thiết tuyệt đối của sự tham gia từ châu Âu trong việc giải quyết cuộc chiến Nga – Ukraine. Các nhà lãnh đạo khẳng định rõ ràng rằng: “Châu Âu, với tư cách là đồng minh kiên định của Ukraine, phải đóng vai trò quan trọng trong bất kỳ thỏa thuận nào.” Tuyên bố này cũng vạch rõ lộ trình rằng mọi nỗ lực ngoại giao sắp tới phải được thực hiện dựa trên nền tảng hợp tác chặt chẽ nhất với chính quyền Kiev, các đối tác trong khối EU và cả Mỹ.
Giải mã 5 điều kiện cốt lõi cho một nền hòa bình bền vững
Điểm nhấn đáng chú ý nhất của bản thông cáo chung là việc phương Tây và Ukraine đã cụ thể hóa lằn ranh đỏ của mình thông qua 5 điều kiện tiên quyết:
-
Thứ nhất: Lệnh ngừng bắn ngay lập tức và toàn diện. Các nhà lãnh đạo châu Âu kêu gọi Tổng thống Nga Vladimir Putin phải đồng ý chấm dứt hoàn toàn các hành động thù địch trên mọi mặt trận như một bước đi xây dựng lòng tin đầu tiên.
-
Thứ hai: Lấy ranh giới tiếp xúc hiện tại làm điểm khởi đầu. Dù chấp nhận thực tế chiến trường hiện tại làm mốc đàm phán ban đầu, nhưng liên minh nhấn mạnh nguyên tắc bất di bất dịch: Biên giới quốc tế không thể bị thay đổi bằng vũ lực. Cùng với đó, quyền chủ quyền tối thượng của Ukraine trong việc tự do lựa chọn các cơ chế an ninh và gia nhập các liên minh quốc tế phải được tôn trọng tuyệt đối.
-
Thứ ba: Đảm bảo an ninh mang tính ràng buộc pháp lý. Sau khi tiếng súng tạm ngừng, Ukraine phải nhận được “chiếc ô an ninh” đáng tin cậy. Điều kiện này dựa trên các cam kết đã được thống nhất tại Berlin (12/2025) và Paris (1/2026), trong đó bao gồm một động thái mang tính răn đe cao: Triển khai lực lượng đa quốc gia đồn trú ngay tại lãnh thổ Ukraine.
-
Thứ tư: Xử lý tài sản bị đóng băng của Nga. Vấn đề bồi thường chiến tranh được đưa lên bàn đàm phán. Khối tài sản khổng lồ của Nga tại phương Tây sẽ tiếp tục bị phong tỏa cho đến khi Moscow chính thức chấm dứt chiến dịch quân sự và hoàn thành nghĩa vụ bồi thường những thiệt hại to lớn đã gây ra cho hạ tầng Ukraine.
-
Thứ năm: Bảo vệ lợi ích an ninh của châu Âu. Mọi thỏa thuận và các yếu tố đàm phán có liên quan đến cấu trúc an ninh của Liên minh châu Âu (EU) và NATO đều phải nhận được sự đồng thuận tuyệt đối của các quốc gia thành viên cũng như các đồng minh trong khối.
Ghi nhận thực địa và lên án sức ép quân sự
Bên cạnh việc phác thảo lộ trình ngoại giao, hội nghị London cũng dành sự chú ý lớn đến diễn biến trên chiến trường. Thông cáo chung đã “hoan nghênh những thành công gần đây của Ukraine”, đặc biệt là các chiến dịch giải phóng một số vùng lãnh thổ và sự sáng tạo mang tính đột phá trong việc ứng dụng công nghệ máy bay không người lái (UAV) vào tác chiến hiện đại.
Đồng thời, liên minh châu Âu lên án gay gắt các chiến dịch không kích quy mô lớn của Nga. Việc Moscow liên tục sử dụng các vũ khí chiến lược như tên lửa Oreshnik, cũng như việc máy bay không người lái của Nga nhiều lần bị cáo buộc xâm phạm không phận của các quốc gia thành viên NATO, bị xem là những hành động làm leo thang căng thẳng nguy hiểm.
Để đối phó với tình hình, các nhà lãnh đạo đã thảo luận sâu rộng về các gói hỗ trợ tiếp theo dành cho Kiev. Đặc biệt, phương Tây đang tìm cách để NATO có thể “học hỏi kinh nghiệm thực chiến” từ chính quân đội Ukraine, qua đó thúc đẩy hợp tác công nghiệp quốc phòng lâu dài nhằm củng cố “lá chắn thép” bảo vệ an ninh toàn châu Âu.
Cục diện bế tắc và sự dịch chuyển từ Washington
Dù hội nghị London đã “đánh giá cao” lời kêu gọi chấm dứt chiến tranh thông qua đàm phán của ông Zelensky (được nêu trong bức thư gửi Điện Kremlin ngày 4/6), nhưng thực tế con đường đi đến hòa bình vẫn còn rất mịt mờ.
Nga vẫn đang kiên định với lằn ranh đỏ của riêng mình: Yêu cầu Kiev phải rút toàn bộ quân đội khỏi khu vực Donbass như một điều kiện tiên quyết để kết thúc chiến tranh. Đáng chú ý nhất, bản tin ghi nhận một sự dịch chuyển lập trường đầy bất ngờ trên bàn cờ địa chính trị khi Mỹ được cho là đã “thể hiện sự ủng hộ với các yêu cầu này” của phía Nga. Nếu sự thay đổi chính sách này của Washington được hiện thực hóa, nó sẽ tạo ra một cú sốc lớn đối với khối liên minh phương Tây, đồng thời đặt chính quyền Kiev vào một tình thế giằng co vô cùng khó khăn giữa áp lực từ các đồng minh bên kia bờ đại dương và cam kết sát cánh từ cựu lục địa.
