Hà Nội: Cơ sở chữa bệnh bằng nước của “thần y dởm” vừa bị bắt từng xảy ra vụ bệnh nhân tử vong

Hà Nội: Cơ sở chữa bệnh bằng nước của “thần y dởm” vừa bị bắt từng xảy ra vụ bệnh nhân tử vong

Cơ quan điều tra vừa triệt phá một đường dây giả danh danh y để điều trị bệnh bằng nước ion kiềm trái phép tại Hà Nội, thu giữ lượng lớn tang vật với số tiền giao dịch lên tới hàng trăm tỷ đồng. Sự việc không chỉ gióng lên hồi chuông cảnh báo về vấn nạn lừa đảo y tế, mà còn phản chiếu một thực tế đáng lo ngại về cách mà người bệnh đối diện với các khủng hoảng sức khỏe giai đoạn cuối.

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội vừa ra lệnh bắt giữ khẩn cấp đối với Nguyễn Tiến Nam (sinh năm 1958, ngụ tại xã Bình Minh, huyện Thanh Oai, Hà Nội) cùng 7 đồng phạm để điều tra, làm rõ hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản thông qua hoạt động khám chữa bệnh bất hợp pháp.

Mô hình trục lợi trên niềm hy vọng của người bệnh

Theo tài liệu từ cơ quan công an, từ năm 2018, dù không sở hữu bất kỳ bằng cấp chuyên môn nào về ngành y và không được cấp phép hành nghề, Nguyễn Tiến Nam vẫn tự dựng lên vỏ bọc một “vị cứu tinh” có khả năng xử lý dứt điểm các căn bệnh nan y nguy hiểm. Phương pháp được đối tượng này quảng bá là sử dụng nước ion kiềm.

Để tiếp cận các nạn nhân, nhóm này đã thiết lập hệ thống kênh truyền thông trên các nền tảng mạng xã hội, liên tục đăng tải các video quảng cáo có nội dung phóng đại, khẳng định thứ nước của cơ sở mình có thể chữa được “bách bệnh”. Khi người bệnh tìm đến cơ sở tại thôn Đìa (xã Bình Minh), ông Nam áp dụng mức phí lưu trú và “uống nước” là 200.000 đồng/người/ngày, đồng thời thu thêm của thân nhân đi cùng 100.000 đồng/ngày.

Đối với những khách hàng ở xa không thể đến trực tiếp, các nhân viên tại đây sẽ tư vấn, chèo kéo mua các thiết bị lọc nước ion kiềm do cơ sở tự lắp ráp hoặc cung cấp với mức giá dao động từ 3 triệu đến 40 triệu đồng. Ngày 20/5, lực lượng chức năng đã tiến hành khám xét khẩn cấp tụ điểm này, tịch thu nhiều máy móc không có nhãn mác, nguồn gốc xuất xứ. Thống kê sơ bộ cho thấy, dòng tiền giao dịch qua hệ thống này đã chạm mốc gần 100 tỷ đồng với hàng ngàn nạn nhân trải dài khắp các tỉnh thành.

Đáng chú ý, cơ sở này từng bộc lộ nhiều dấu hiệu bất thường về an toàn tính mạng. Lãnh đạo UBND xã Bình Minh xác nhận, tại đây từng ghi nhận trường hợp một bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối trở nặng và qua đời ngay tại khu vệ sinh của cơ sở vào ban đêm. Tuy nhiên, thời điểm đó sự việc chưa được cơ quan chức năng xử lý hình sự do phía gia đình nạn nhân tự nguyện ký đơn không khiếu nại, chấp nhận nguyên nhân tử vong do bệnh lý nền quá nặng. Hiện vụ án đang được Công an TP Hà Nội mở rộng điều tra để làm rõ vai trò của từng mắt xích trong đường dây.

Sự sụp đổ của đường dây “thần y” Nguyễn Tiến Nam là một kết cục đã được dự báo trước trong một xã hội thượng tôn pháp luật. Thế nhưng, con số 100 tỷ đồng và hàng ngàn người sập bẫy là một dữ kiện buộc chúng ta phải dừng lại để phân tích sâu hơn: Vì sao một phương pháp phi khoa học đến mức ngớ ngẩn — uống nước lọc để chữa ung thư, suy thận — lại có thể vận hành trơn tru và thu hút dòng tiền khổng lồ đến vậy suốt gần một thập kỷ?

Trong ngành y sinh, có một giai đoạn gọi là “giai đoạn khủng hoảng chấp nhận” của bệnh nhân nan y. Khi một người nhận tin mình mắc bạo bệnh và nhận được cái lắc đầu từ y học hiện đại, tâm lý của họ và gia đình sẽ rơi vào trạng thái bấu víu cực đoan. Khi các phác đồ chuẩn y khoa đòi hỏi chi phí cao, thời gian dài và đi kèm các tác dụng phụ đau đớn, thì lời hứa hẹn “chữa khỏi hoàn toàn bằng phương pháp tự nhiên, êm ái” của các thầy lang dởm trở thành một chiếc phao cứu sinh đánh trúng tâm lý trốn tránh thực tại.

Kẻ lừa đảo không bán nước ion kiềm, cái họ bán là “sự hy vọng giả tạo”. Người bệnh chi tiền không phải vì họ tin vào chiếc máy lọc nước vô danh, mà vì họ đang mua một cơ hội để kéo dài sự sống, dù cơ hội đó được xây dựng trên sự lừa dối. Sự tuyệt vọng đã làm tê liệt chức năng phản biện của lý trí, biến những con người vốn tỉnh táo trở thành những nạn nhân tự nguyện.

Chúng ta cần thẳng thắn nhìn nhận rằng, nếu không có sự tiếp tay của các công cụ truyền thông hiện đại, quy mô lừa đảo của Nguyễn Tiến Nam không thể đạt tới con số 100 tỷ đồng. Việc sử dụng các đoạn livestream, dựng video có kịch bản trước với sự xuất hiện của những “bệnh nhân giả” ngợi ca hiệu quả điều trị đã tạo ra một ma trận thông tin trên không gian mạng.

Thuật toán của các nền tảng mạng xã hội hoạt động theo cơ chế phân phối nội dung dựa trên hành vi tìm kiếm. Khi một người dùng tìm kiếm từ khóa về “chữa ung thư” hoặc “trị suy thận”, hệ thống sẽ liên tục gợi ý các video của các cơ sở y tế tâm linh, thần y tự phong này. Người bệnh bị bao vây bởi một thế giới thông tin sai lệch, nơi mà những lời dối trá được lặp đi lặp lại hàng ngàn lần và nghiễm nhiên biến thành sự thật trong mắt họ. Đây là một khoảng trống lớn trong việc kiểm duyệt nội dung quảng cáo y tế xuyên biên giới hiện nay.

Việc một cơ sở không phép hoạt động từ năm 2018, thậm chí có người qua đời tại chỗ mà vẫn có thể tiếp tục mở cửa cho đến khi bị cự can thiệp bằng biện pháp hình sự cho thấy sự lỏng lẻo trong khâu giám sát địa bàn của mạng lưới y tế cơ sở và chính quyền địa phương. Việc gia đình bốc thuốc không khiếu nại không đồng nghĩa với việc cơ sở đó được phép miễn trừ trách nhiệm hình sự đối với hành vi hành nghề y trái phép gây hậu quả nghiêm trọng.

Để bảo vệ cộng đồng một cách chủ động và tích cực, các giải pháp đồng bộ cần được triển khai:

• Chuẩn hóa kênh thông tin y tế chính thống: Các bệnh viện lớn và cơ quan quản lý y tế cần đẩy mạnh việc xây dựng các chuyên mục truyền thông đại chúng, giải thích rõ ràng bằng ngôn ngữ bình dân về các phương pháp khoa học, đồng thời vạch trần các chiêu trò y tế lệch lạc ngay khi chúng vừa xuất hiện trên mạng.

• Siết chặt quản lý lưu trú và hành nghề tự do: Chính quyền cấp xã, phường cần chủ động rà soát các tụ điểm tập trung đông người có yếu tố “tâm linh” hoặc “chữa bệnh thay thế” trên địa bàn để kịp thời ngăn chặn, không chờ đến khi có đơn thư khiếu nại mới vào cuộc.

• Giáo dục tâm lý giảm nhẹ cho cộng đồng: Người dân cần được trang bị nhận thức về “y học giảm nhẹ” và y học can thiệp. Chấp nhận thực tế bệnh tật và lựa chọn các biện pháp giảm đau đớn chuẩn y khoa tại các bệnh viện uy tín là cách bảo vệ phẩm giá của người bệnh vào những ngày cuối đời, thay vì biến mình thành công cụ làm giàu cho những kẻ bất lương.

Vụ việc tại xã Bình Minh là một bài học đắt giá, khép lại hành trình trục lợi trên xương máu đồng bào của một nhóm đối tượng thiếu đạo đức. Sức khỏe là tài sản vô giá, và hành trình bảo vệ sức khỏe phải được dẫn đường bởi ánh sáng của tri thức và khoa học. Không có thứ nước thần kỳ nào có thể thay thế được phác đồ điều trị của y học, cũng như không có sự nhẹ dạ nào có thể đổi lại được sự sống. Bình tĩnh trước bệnh tật, tỉnh táo trước các luồng thông tin mạng xã hội và đặt niềm tin đúng chỗ vào hệ thống y tế chính thống chính là cách để mỗi gia đình tự xây dựng lá chắn vững chắc nhất cho chính mình và người thân.