Người lính “nối mạch sống” bằng răng: 5 phút sinh tử giữa mưa bom Quảng Trị
(Dân trí) – Trong 81 ngày đêm khốc liệt bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972, chiến sĩ thông tin Trần Duy Hoan đã có một hành động đặc biệt: dùng chính răng mình kẹp chặt hai đầu dây cáp bị đứt để duy trì liên lạc. Sau cuộc gọi kéo dài 5 phút, ông gục xuống vì điện giật.
Hành trình nhập ngũ của chàng trai chỉ nặng 37kg
Ông Trần Duy Hoan (sinh năm 1949, quê xã Bình Giang, tỉnh Ninh Bình) lớn lên trong hoàn cảnh đầy mất mát khi cả cha lẫn mẹ đều bị thực dân Pháp sát hại. Những ký ức đau thương ấy sớm hun đúc trong ông ý chí lên đường nhập ngũ.
Tháng 2/1968, vừa tròn 19 tuổi, ông tình nguyện tham gia quân đội. Tuy nhiên, do chỉ nặng 37kg, ông đã ba lần không đạt tiêu chuẩn tuyển quân. Đến lần thứ tư, với khát khao được cống hiến, ông đã nhờ một người bạn cùng xã cân thay để đủ điều kiện nhập ngũ.
Sau quá trình huấn luyện tại Đại đội 5, Tiểu đoàn Thông tin 26 (Quân khu 3), tháng 10/1968, ông được điều về Đại đội 5, Tiểu đoàn 80, Trung đoàn 134 (nay là Lữ đoàn 134, Binh chủng Thông tin Liên lạc).
Giữ “mạch máu thông tin” giữa chiến trường ác liệt
Năm 1972, chiến trường Quảng Trị trở thành điểm nóng khi địch tập trung đánh phá dữ dội nhằm cắt đứt liên lạc từ Hà Nội vào miền Nam. Khu vực từ Vĩnh Linh đến sông Thạch Hãn hứng chịu bom đạn liên tục, có ngày kéo dài từ sáng đến tối.
Trong điều kiện đó, Tổ thông tin 29 do ông Trần Duy Hoan phụ trách liên tục phải đi khắc phục các tuyến dây bị đứt. Có ngày, đơn vị xử lý gần 20 điểm hỏng. Vừa nối xong đầu này, bom đạn lại phá hủy đầu kia, buộc họ phải chạy đua không ngừng nghỉ.
Không chỉ sửa chữa đường dây, ông và đồng đội còn trực tiếp xử lý bom mìn chưa nổ. Có những quả bom bi chưa kích hoạt, các chiến sĩ phải chui xuống hầm, dùng dây buộc kéo lên rồi ném ra xa để phát nổ an toàn.
“Đối với lính thông tin, đường dây như ruột thịt, cột xà như xương sống, còn cuộn dây, chiếc kìm chính là vũ khí,” ông Hoan nhớ lại.
Dù từng bị mảnh bom bi găm vào lưng, ông vẫn tiếp tục nhiệm vụ. Chỉ đến khi hoàn thành việc nối dây, ông mới ngất đi và được lực lượng thanh niên xung phong phát hiện, đưa về sơ cứu.
Khoảnh khắc “5 phút hóa anh hùng”
Ngày 20/6/1972, giữa lúc bom đạn dồn dập, hệ thống dây cáp liên lạc tiếp tục bị phá hủy. Trong khi đang cố gắng kéo hai đầu dây để nối lại, ông nhận được yêu cầu truyền tin khẩn từ Hà Nội.
Không kịp suy nghĩ, ông ghì chặt hai đầu dây và dùng răng cắn giữ để đảm bảo tín hiệu được truyền đi. Cuộc liên lạc kéo dài 5 phút – khoảng thời gian ngắn ngủi nhưng mang ý nghĩa sống còn.
Khi tín hiệu kết thúc, ông co giật toàn thân rồi bất tỉnh do điện giật.
“Lúc đó tôi chỉ nghĩ phải truyền tin nhanh nhất. Nếu dùng vô tuyến, địch có thể nghe lén, lại phải mã hóa rồi giải mã rất mất thời gian. Chỉ chậm một phút thôi cũng có thể khiến nhiều đồng đội hy sinh,” ông kể.
Sau này, khi được hỏi về nỗi sợ, ông trả lời: “Tôi chỉ biết nghiến chặt răng mà giữ dây. Đó là mối nối bằng cả cuộc đời mình.”
Chính hành động dũng cảm này đã giúp mệnh lệnh quan trọng từ Bộ chỉ huy được truyền đi kịp thời, góp phần vào thắng lợi của Chiến dịch Xuân – Hè 1972.
Từ chiến trường đến giảng đường và cống hiến hậu phương
Sau 81 ngày đêm chiến đấu tại Thành cổ Quảng Trị, ông Trần Duy Hoan được điều ra Bắc và thi đỗ Học viện Quân sự. Sau khi tốt nghiệp, ông đảm nhiệm vai trò Đại đội trưởng thông tin, phụ trách mạng lưới liên lạc tại Hà Nội, Hà Tây (cũ) và Vĩnh Phú (cũ).
Với những đóng góp xuất sắc, ông được trao Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Ba cùng nhiều phần thưởng khác. Năm 1973, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Sau khi nghỉ hưu, ông tiếp tục tham gia công tác khuyến học, khuyến tài tại địa phương, âm thầm đóng góp cho quê hương. Theo ông Nguyễn Quang Nghiệp, Bí thư Đảng ủy xã Bình Giang, câu chuyện về ông Hoan luôn là nguồn cảm hứng cho thế hệ trẻ hôm nay.
