TP.HCM: Nuôi chim công quý hiếm trái phép, người đàn ông bị bắ

TP.HCM: Nuôi chim công quý hiếm trái phép, người đàn ông bị bắ

Khởi tố đối tượng nuôi nhốt trái phép hàng chục cá thể động vật hoang dã

Ngày 21/5, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP.HCM cho biết đã ra quyết định khởi tố vụ án, bắt tạm giam đối với Nguyễn Thế Cường (49 tuổi, ngụ tại TP.HCM) để điều tra về hành vi “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Trước đó một tuần, nằm trong chiến dịch 45 ngày đêm tổng tấn công, trấn áp các loại tội phạm của Công an TP.HCM, Phòng Cảnh sát kinh tế đã phối hợp cùng Chi cục Kiểm lâm thành phố tiến hành kiểm tra hành chính một căn nhà tại xã Đông Thạnh, huyện Hóc Môn. Tại thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện một cơ sở nuôi nhốt quy mô lớn với tổng cộng 46 cá thể động vật hoang dã. Trong số này, phần lớn là cầy vòi hương (40 con), cùng với một con gà lôi hông tía, một con chim trĩ và 4 cá thể chim công (bao gồm 3 con màu xanh và 1 con màu trắng).

Theo kết quả giám định chuyên môn, 3 cá thể chim công màu xanh (tên khoa học là Pavo muticus) được xác định thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm nhóm IB – nhóm động vật hoang dã được ưu tiên bảo vệ nghiêm ngặt, nghiêm cấm các hành vi khai thác, nuôi nhốt hoặc thương mại hóa vì mục đích lợi nhuận.

Tại cơ quan công an, Nguyễn Thế Cường khai nhận đã mua số chim công này từ tháng 2/2021. Mặc dù ở thời điểm mua có sở hữu biên bản kiểm tra và bảng kê lâm sản hợp pháp do cơ quan kiểm lâm nơi bán cấp, nhưng Cường đã không tiến hành khai báo hay đăng ký với cơ quan kiểm lâm sở tại tại TP.HCM. Đáng chú ý, đến cuối năm 2021, khi các văn bản quy phạm pháp luật mới của Chính phủ chính thức có hiệu lực — đưa loài công xanh này vào danh mục cấm nuôi nhốt tuyệt đối — đối tượng vẫn tiếp tục che giấu và duy trì việc nuôi giữ cho đến khi bị phát hiện. Hiện cơ quan điều tra đang mở rộng vụ án để làm rõ nguồn gốc cũng như tính pháp lý của quy trình cấp giấy chứng nhận lâm sản liên quan.

Vụ việc cơ quan chức năng TP.HCM triệt phá cơ sở nuôi nhốt của Nguyễn Thế Cường không chỉ là một chiến công trong đợt cao điểm trấn áp tội phạm, mà còn mở ra một góc nhìn đa chiều về ranh giới mong manh giữa “thú chơi cá nhân” và “trách nhiệm pháp lý”. Nhìn nhận một cách khách quan, câu chuyện này là một bài học đắt giá về việc cập nhật kiến thức pháp luật và phản ánh xu hướng tất yếu của xã hội: Động vật hoang dã thuộc về tự nhiên, không phải để làm trang sức cho các khu vườn tư nhân.

Bản án từ sự “đóng băng” nhận thức trước các thay đổi pháp lý

Một chi tiết rất đáng chú ý trong lời khai của đối tượng là việc số chim công từng có “bảng kê lâm sản” ở thời điểm mua vào đầu năm 2021. Điều này cho thấy, có thể ban đầu, người nuôi xuất phát từ một nhu cầu sở hữu sinh vật cảnh có sự tìm hiểu nhất định về giấy tờ gốc. Tuy nhiên, sai lầm mang tính bước ngoặt xảy ra khi các quy định pháp luật thay đổi, nhưng nhận thức của người dân lại “giậm chân tại chỗ”.

Hệ thống luật pháp Việt Nam về bảo vệ môi trường và đa dạng sinh học đang ngày càng được hoàn thiện theo hướng thắt chặt, tiệm cận với các công ước quốc tế. Khi một loài vật được nâng nhóm bảo vệ (từ nhóm cho phép nuôi thương mại có điều kiện lên nhóm IB – nghiêm cấm tuyệt đối), mọi chứng nhận trước đó không còn là “kim bài miễn tử”. Việc cố tình giữ lại, không khai báo hoặc chuyển giao cho các trung tâm cứu hộ đồng nghĩa với việc tự biến mình thành đối tượng vi phạm pháp luật hình sự.

Đây là một lời cảnh báo có trách nhiệm dành cho những ai đang có sở thích sưu tầm sinh vật lạ: Thú chơi chỉ thực sự an toàn khi nó được soi chiếu liên tục dưới lăng kính pháp luật hiện hành. Sự thiếu hiểu biết, hoặc cố tình phớt lờ sự thay đổi của các nghị định, có thể phải đánh đổi bằng những bản án nghiêm khắc lên đến 15 năm tù.

Tín hiệu tích cực từ sự đồng thuận của cộng đồng

Ở một góc nhìn tươi sáng hơn, vụ bắt giữ này diễn ra trong bối cảnh tư duy của xã hội Việt Nam đối với động vật hoang dã đang có những chuyển biến hết sức tích cực. Số liệu từ lực lượng kiểm lâm cho thấy, song song với việc áp dụng các biện pháp chế tài mạnh tay, công tác tuyên truyền đã mang lại quả ngọt khi làn sóng người dân tự nguyện giao nộp các cá thể nuôi nhốt trái phép (như khỉ, rùa, chim quý) cho các trung tâm cứu hộ đang ngày một tăng lên.

Sự chuyển dịch từ “chiếm hữu” sang “buông bỏ và bảo tồn” thể hiện trình độ văn minh và ý thức sinh thái ngày càng cao của công chúng. Người dân dần nhận ra rằng, vẻ đẹp thực sự của một cá thể chim công xanh hay một chú cầy vòi hương không nằm trong những chiếc chuồng sắt chật hẹp ở vùng ngoại ô, mà nằm ở sự tự do của chúng dưới tán rừng già. Việc triệt phá các tụ điểm nuôi nhốt không chỉ bảo vệ các cá thể cụ thể, mà còn chặt đứt các mắt xích nhu cầu – nguyên nhân cốt lõi kích thích nạn săn bắt, tận diệt ở các cánh rừng tự nhiên.

Hướng đi nào cho một văn hóa ứng xử văn minh với tự nhiên?

Để không còn những vụ án tương tự, việc chỉ dựa vào các cuộc kiểm tra đột xuất của lực lượng cảnh sát kinh tế hay kiểm lâm là chưa đủ. Chúng ta cần một cơ chế đồng bộ hơn:

• Chủ động số hóa và cảnh báo: Các cơ quan quản lý lâm sản cần xây dựng hệ thống thông tin, chủ động thông báo bằng văn bản hoặc qua các kênh truyền thông đến các chủ cơ sở từng đăng ký nuôi nhốt khi có sự thay đổi về danh mục nhóm loài quý hiếm.

• Mở rộng hành lang chuyển giao: Tạo điều kiện thuận lợi, bảo mật thông tin và có cơ chế khuyến khích phù hợp để những người lỡ nuôi nhốt trước khi luật thay đổi có thể dễ dàng tự nguyện bàn giao động vật cho nhà nước mà không tâm lý lo sợ bị phạt.

Khép lại câu chuyện tại Hóc Môn, điều đọng lại không nên là sự thỏa mãn trước một bản án, mà nên là sự thức tỉnh về trách nhiệm cá nhân đối với thiên nhiên. Thượng tôn pháp luật, bảo vệ sự đa dạng sinh học không phải là những khẩu hiệu xa vời, mà bắt đầu từ hành động từ bỏ những thú vui ích kỷ, để trả lại cho tự nhiên những gì thuộc về tự nhiên.