Xót xa phát hiện hơn 100 hài cốt thai nhi ở Ninh Bình, hé lộ người âm thầm chôn cất các bé
Những ngày đầu tháng 6, dòng chảy hối hả của cuộc sống hiện đại tại phường Hoa Lư, thành phố Ninh Bình bỗng như chậm lại. Một góc công trường mở rộng tuyến đường Tây Thành – nơi vốn dĩ chỉ có tiếng máy xúc, tiếng động cơ và khói bụi đô thị – đột ngột trở thành tâm điểm của những ánh nhìn thắt nghẹn. Khi lớp đất đá được lật lên để chuẩn bị cho một hạ tầng mới khang trang hơn, người ta lại vô tình chạm vào một khoảng lặng quá khứ đầy đau xót: hàng loạt hài cốt thai nhi nằm lặng lẽ sâu dưới lòng đất.
Theo thông tin ghi nhận từ lực lượng chức năng và đại diện quản lý nghĩa trang Mả Rứa – đơn vị trực tiếp phối hợp cùng công nhân thi công rà soát hiện trường, số lượng hình hài nhỏ bé được tìm thấy đã tăng lên một cách chóng mặt. Chỉ tính riêng trong một khoảng thời gian ngắn từ sáng sớm đến giữa buổi chiều ngày 9/6, hơn 50 bộ hài cốt đã được phát hiện thêm. Tính đến thời điểm hiện tại, tổng số lượng quy tập được đã vượt mốc 100 bộ và những người làm nhiệm vụ nhận định, con số này có thể sẽ chưa dừng lại khi diện tích tìm kiếm tiếp tục được mở rộng.
Địa điểm phát hiện ra sự việc mang một bối cảnh lịch sử khá đặc biệt. Những người dân sống lâu năm tại khu vực này chia sẻ, mảnh đất đang thi công này trước đây vốn thuộc khuôn viên cũ của bệnh viện tỉnh Ninh Bình. Đó là một góc khuất, nằm phía sau nhà xác và từng được trưng dụng làm nhà tang lễ cũ. Suốt hơn một thập kỷ qua, khi bệnh viện chuyển đi, nơi này bị bỏ hoang, cỏ dại và cây cối mọc um tùm, gần như không có dấu chân người qua lại.
Chính trong không gian bị lãng quên ấy, những sinh linh tội nghiệp đã được gửi gắm vào lòng đất theo những cách thức vô cùng xót xa. Phần lớn các hài cốt được tìm thấy khi đã phân hủy mạnh theo thời gian, đồ táng đi kèm chỉ là những chiếc túi nilon nhỏ hoặc vài mảnh vải màn, nhiều gói đã mục nát hoàn toàn khi vừa chạm vào. Không có bất kỳ một dòng chữ, một ký hiệu hay một manh mối nào để xác định danh tính, giới tính hay ngày giờ các bé rời bỏ thế giới này.
Giữa lồng lộng gió trời và sự bàng hoàng của những người chứng kiến, tình người đã sưởi ấm cho những linh hồn cô quạnh. Gần 10 thành viên của đội quy tập cùng với sự giúp đỡ thiện nguyện của người dân địa phương đã cẩn trọng nâng niu từng bọc đất cũ. Các bé được bọc lại trang nghiêm trong những tấm khăn táng mới, đặt vào những chiếc tiểu sành đỏ lấp lánh rồi tập kết về khu vực nhà tang lễ cũ. Vì không thể biết ai là trai, ai là gái, tất cả các thủ tục tâm linh, nghi lễ an táng đều được người dân địa phương thực hiện một cách bình đẳng, trọn vẹn theo phong tục truyền thống dành chung cho các bé, trước khi đưa các em về nơi yên nghỉ cuối cùng tại nghĩa trang địa phương.
Sự kiện hơn 100 hài cốt thai nhi được phát hiện tại Ninh Bình không đơn thuần là một tin tức sự việc gây chấn động dư luận, mà nó giống như một vết cắt vào tâm thức xã hội, buộc chúng ta phải dừng lại để suy ngẫm. Khi mạng xã hội bùng nổ những lời xót thương, những câu hỏi mang tính chất truy vấn “Ai là người đã bỏ lại các bé?”, chúng ta cần một cái nhìn rộng hơn, sâu sắc hơn và mang tính xây dựng hơn là chỉ dừng lại ở những phán xét cảm tính.
1. Bối cảnh lịch sử và những góc khuất thời gian
Để hiểu được vì sao có sự xuất hiện của hàng trăm sinh linh dưới góc bờ tường, gốc cây cũ ấy, chúng ta phải đặt sự việc vào dòng chảy thời gian của hơn 10 hay 20 năm trước. Khu đất này từng là bệnh viện cũ. Trong ký ức của xã hội nhiều năm về trước, nhận thức về y tế, về tâm linh và cả điều kiện kinh tế xã hội rất khác so với hiện tại.
Có những người mẹ, vì những lý do bất khả kháng, vì bệnh lý thai sản, hoặc vì những lầm lỡ của tuổi trẻ trong bối cảnh xã hội còn nhiều định kiến nặng nề, đã không thể giữ lại giọt máu của mình. Vào thời điểm đó, việc xử lý các ca sẩy thai, lưu thai hay nạo phá thai tại các cơ sở y tế đôi khi chưa có những quy trình xử lý chất thải y tế nghiêm ngặt như ngày nay. Hoặc chính những người thân, trong sự bối rối, đau khổ và hoảng loạn, đã chọn cách gửi gắm giọt máu của mình vào một góc đất khuất sau bệnh viện với hy vọng “nương nhờ” hơi ấm của đất mẹ.
Những bọc nilon, những mảnh vải màn đã mục nát là minh chứng cho sự vội vã, nhưng ở một góc độ nhân văn, đó cũng là nỗ lực cuối cùng của một ai đó nhằm che chở cho một hình hài trước khi hòa vào cát bụi. Nhìn nhận như vậy không phải để biện minh cho hành động từ bỏ, mà để chúng ta thấu hiểu rằng: Đằng sau mỗi bọc hài cốt là một câu chuyện bi kịch cá nhân mà có lẽ người trong cuộc đã phải mang theo như một vết sẹo tâm lý suốt đời.
2. Từ nỗi đau quá khứ đến bài học giáo dục trách nhiệm hiện tại
Thay vì đào sâu vào việc tìm kiếm danh tính của những người mẹ – điều gần như bất khả thi và dễ dẫn đến những cuộc “ném đá” ẩn danh trên mạng xã hội – điều tích cực và thực tế nhất chúng ta có thể làm là nhìn vào thực trạng của giới trẻ và giáo dục giới tính hiện nay.
Hàng trăm thai nhi vô danh trong quá khứ là một hồi chuông cảnh tỉnh chưa bao giờ nguội về trách nhiệm trong tình yêu và hôn nhân. Ngày nay, khi khoa học y học phát triển, các biện pháp tránh thai an toàn luôn sẵn có, và nhận thức xã hội đã cởi mở hơn rất nhiều, chúng ta không được phép để những bi kịch tương tự lặp lại. Giáo dục giới tính không nên là một chủ đề né tránh trong gia đình và nhà trường. Giới trẻ cần được trang bị không chỉ kiến thức để bảo vệ bản thân, mà còn là ý thức trách nhiệm trước mỗi quyết định của mình. Một xã hội văn minh là một xã hội mà ở đó, mỗi đứa trẻ sinh ra đều được đón nhận trong sự chủ động và tình yêu thương, thay vì trở thành một “sự cố” phải giấu giếm dưới những gốc cây trong đêm tối.
3. Sức mạnh của tình người và những “thiên sứ” thầm lặng
Giữa bức tranh có phần ảm đạm của câu chuyện, sự xuất hiện của ông Đỗ Văn Hạnh, của những người công nhân thi công và những người dân Ninh Bình thiện nguyện chính là đốm lửa sưởi ấm lòng người. Họ không có nghĩa vụ phải dừng công việc mưu sinh để làm một việc tỉ mẩn, đầy tử khí và nhọc nhằn như vậy. Nhưng họ đã làm, bằng tất cả sự tôn nghiêm và lòng trắc ẩn đối với những người đồng loại chưa kịp lớn.
Hình ảnh những người đàn ông, người phụ nữ cẩn thận bọc từng chiếc khăn táng mới, xếp các bé vào tiểu sành và tổ chức một tang lễ chu toàn theo đúng phong tục địa phương là một bài học sống động về tình người. Các bé có thể đã bị từ bỏ bởi một ai đó trong quá khứ, nhưng ở giây phút hiện tại, các bé đang được ôm ấp bởi cả một cộng đồng. Sự tử tế của những người sống đã trả lại danh dự và sự tôn nghiêm cho những sinh linh vô danh. Nó chứng minh rằng, dù xã hội có thay đổi thế nào, những giá trị đạo đức cốt lõi, tinh thần “nghĩa tử là nghĩa tận” của người Việt Nam vẫn luôn vẹn nguyên.
4. Thay lời kết: Hãy để ánh sáng chữa lành những vết thương
Cuộc quy tập tại đường Tây Thành, Ninh Bình rồi sẽ khép lại khi tuyến đường mới được hoàn thành, khang trang và sạch đẹp hơn. Những bộ hài cốt sẽ được nằm yên bình tại nghĩa trang Mả Rứa, không còn phải chịu cảnh lạnh lẽo, sương gió dưới những gốc cây hoang dại.
Vết thương của quá khứ đã được phơi bày ra ánh sáng, không phải để chúng ta khoét sâu thêm nỗi đau hay oán trách, mà để khép lại nó bằng sự bao dung và bài học trách nhiệm. Đối với những người mẹ, người cha có thể đang ở một nơi nào đó ngoài kia, khi biết tin này, hy vọng tâm hồn họ cũng phần nào được nhẹ nhõm khi biết giọt máu năm xưa của mình nay đã có một nấm mồ ấm áp.
Đối với chúng ta – những người đang sống và đang theo dõi câu chuyện qua màn hình điện thoại – hãy biến lòng trắc ẩn thành hành động. Hãy yêu thương có trách nhiệm, hãy chia sẻ và giáo dục con em mình một cách đúng đắn, để những góc khuất hoang lạnh của bệnh viện không bao giờ phải đón nhận thêm bất kỳ một sinh linh tội nghiệp nào nữa. Hãy để sự tử tế và ánh sáng của nhận thức dẫn đường cho tương lai.
