Cục diện tác chiến trên không tại Đông Âu đang bước vào một giai đoạn hoàn toàn mới với sự lên ngôi của các thiết bị không người lái. Đứng trước làn sóng tập kích dồn dập từ lực lượng Ukraine, giới chức quân sự Nga đã buộc phải kích hoạt các biện pháp phòng vệ đô thị ở mức độ chưa từng có, điển hình là việc sử dụng trực thăng hạng nặng để thiết lập các bệ phóng tên lửa ngay trên nóc các tòa nhà chọc trời tại trung tâm thủ đô Moscow.
Trực thăng cẩu “lá chắn thép” lên nóc nhà chọc trời
Theo các báo cáo từ hãng tin Agentstvo và những hình ảnh lan truyền trên mạng xã hội vào ngày 5/6, người dân tại thủ đô Moscow đã được chứng kiến một cảnh tượng quân sự vô cùng hy hữu. Lực lượng phòng vệ hàng không vũ trụ Nga đã điều động các máy bay trực thăng vận tải hạng nặng để cẩu các hệ thống phòng không nguyên khối đưa lên nóc các tòa nhà cao tầng.
Các phân tích dữ liệu tình báo nguồn mở (OSINT) đã xác định được vị trí chính xác của đợt triển khai này. Một trong những hệ thống vũ khí tối tân đã được thả xuống và lắp đặt kiên cố trên phần mái của “Tòa nhà ở Sokolniki” (Dom v Sokolnikakh) – một tổ hợp chung cư và văn phòng cao tầng sừng sững nằm cách ga tàu điện ngầm Sokolniki chỉ vài phút di chuyển, ngay tại khu vực trung tâm sầm uất của thủ đô.
Động thái đưa các tổ hợp phòng không lên vị trí cao vượt trội trong môi trường đô thị là một chiến thuật dễ hiểu. Việc đặt radar và bệ phóng trên các tòa nhà chọc trời giúp hệ thống triệt tiêu tối đa các điểm mù do các công trình dân dụng che khuất, tối ưu hóa đường chân trời radar để phát hiện sớm các mục tiêu bay thấp, đặc biệt là các loại máy bay không người lái (UAV) tàng hình kích thước nhỏ của đối phương.
Giải mã sức mạnh của biến thể “sát thủ UAV” Pantsir-SMD-E
Các chuyên gia phân tích quân sự như Kirill Mikhailov và cổng thông tin Militarnyi đã nhanh chóng mổ xẻ hình ảnh và chỉ ra rằng, hệ thống vừa được đưa lên nóc nhà Sokolniki không phải là vũ khí thông thường. Nó được xác định là biến thể Pantsir-SMD-E chuyên dụng thế hệ mới nhất, sở hữu thiết kế khác biệt hoàn toàn so với các tổ hợp Pantsir-S1 tiêu chuẩn từng được triển khai trước đây.
Theo chuyên trang Defense Express, phiên bản Pantsir-SMD-E được thiết kế với khối lượng và kích thước nhỏ gọn hơn đáng kể, biến nó thành lựa chọn hoàn hảo để tác chiến trên các sân thượng hạn hẹp. Điểm đột phá lớn nhất của biến thể này là việc loại bỏ hoàn toàn cụm pháo tự động kép 30mm truyền thống nhằm giảm trọng lượng và tối ưu hóa không gian cho hệ thống tên lửa.
Thay vì dùng pháo, tổ hợp này được trang bị cấu hình tên lửa “kép” cực kỳ linh hoạt để đối phó chuyên biệt với chiến thuật bầy đàn UAV.
-
Tên lửa 95Ya6 tiêu chuẩn: Được sử dụng để đánh chặn các mục tiêu hàng không cỡ lớn hoặc UAV mang tải trọng cao ở cự ly tác chiến tối đa lên tới 20km.
-
Tên lửa TKB-1055 cỡ nhỏ: Đây là loại đạn tầm ngắn chuyên dụng, được thiết kế để theo dõi và vô hiệu hóa các dòng UAV tàng hình, đạn lảng vảng cỡ nhỏ ở khoảng cách lên đến 7km với chi phí rẻ hơn rất nhiều.
Hệ thống được dẫn đường bởi một radar theo dõi tích hợp cực kỳ nhạy bén, có khả năng quét liên tục và khóa các mục tiêu bay sát mặt đất từ khoảng cách lên tới 24km, tạo ra một chiếc “ô bảo vệ” đa tầng cho khu vực trung tâm.
Mũi nhọn chiến thuật và “khoảng trống cơ hội”
Việc Nga liên tiếp bổ sung lưới phòng không bảo vệ thủ đô diễn ra ngay sau khi Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky xác nhận quân đội nước này đã thực hiện các chiến dịch không kích thọc sâu tới 1.000km vào lãnh thổ Nga. Kỷ lục được ghi nhận vào ngày 6/6 khi lưới phòng thủ của Moscow và 12 khu vực khác phải hoạt động hết công suất để đánh chặn tới 339 UAV chỉ trong vòng 13 giờ đồng hồ.
Các sĩ quan thuộc Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine tiết lộ, họ đang sử dụng chiến thuật “bão hòa phòng không”. Bằng cách nâng cao quy mô, tung ra hàng trăm UAV cùng lúc với lộ trình bay phức tạp, Ukraine đang tìm cách lọt qua các “khe hở” của hệ thống phòng thủ ngay tại những đô thị được bảo vệ nghiêm ngặt nhất.
Tuy nhiên, giới phân tích quân sự quốc tế chỉ ra một hệ lụy chiến lược trong động thái phản ứng của Nga. Mặc dù các hệ thống như Pantsir hay pháo phòng không ZAK-30 Citadel mới ra mắt đang chứng minh được hiệu quả đánh chặn rất cao, nhưng nguồn lực là có hạn. Việc điều động quá nhiều tổ hợp phòng không tinh nhuệ co cụm về bảo vệ vùng trời Moscow sẽ đồng nghĩa với việc rút bớt lực lượng ở các khu vực khác. Điều này vô tình tạo ra những “khoảng trống cơ hội” (window of opportunity) trên diện rộng, cho phép lực lượng Ukraine dễ dàng hơn trong việc lựa chọn các mục tiêu công nghiệp, kho dầu hay hạ tầng quân sự nằm ở các vùng ngoại vi xa xôi để thực hiện các đòn tập kích tiêu hao.
