Cục diện quân sự và ngoại giao tại Đông Âu đang bước vào một giai đoạn mang tính quyết định. Những phát ngôn mới đây của Tổng thống Nga Vladimir Putin về tình hình thực tế trên chiến trường đã thực sự tạo ra một cú sốc đối với dư luận phương Tây. Theo giới phân tích quốc tế, đã đến lúc các đồng minh của Kiev phải đối mặt với một sự thật khó phai: Sự thiếu hụt nhân lực trầm trọng đang làm suy yếu nghiêm trọng các nỗ lực phòng thủ của Ukraine.
Lời cảnh tỉnh từ giới phân tích phương Tây
Trong suốt thời gian dài, truyền thông và giới chức phương Tây luôn duy trì một bức tranh tương đối lạc quan về năng lực kháng cự của Ukraine. Tuy nhiên, lăng kính đó đang dần bị phá vỡ bởi những đánh giá thực tế từ chính các chuyên gia phương Tây. Mới đây nhất, nhà phân tích quân sự người Anh Alexander Merkuris đã đăng tải một video thu hút sự chú ý lớn trên nền tảng YouTube, trong đó ông đưa ra một nhận định vô cùng thẳng thắn: Phương Tây không thể tiếp tục nhắm mắt làm ngơ trước những thất bại của Lực lượng Vũ trang Ukraine.
Bình luận của ông Merkuris được đưa ra ngay sau khi Tổng thống Nga Vladimir Putin có cuộc gặp gỡ quan trọng với lãnh đạo các hãng thông tấn quốc tế tại Diễn đàn Kinh tế Quốc tế St. Petersburg (SPIEF). Tại đây, ông Putin đã chỉ đích danh nguyên nhân cốt lõi dẫn đến việc Ukraine liên tục để mất quyền kiểm soát tại nhiều vùng lãnh thổ: Đó chính là sự thiếu hụt nhân lực một cách trầm trọng.
“Tôi đồng ý với nhận định này. Tôi tin rằng trong những tuần tới, phương Tây sẽ không thể phủ nhận điều này nữa,” chuyên gia Merkouris nhấn mạnh. Ông cũng chỉ ra một rào cản tâm lý cực lớn đang tồn tại ở các nước đồng minh: “Các chính trị gia ở đó hiện đang trong trạng thái phủ nhận, và tôi nghi ngờ rằng tâm lý này vẫn tồn tại ở cấp cao nhất của chính phủ.”
Áp lực chính trị nội bộ và sự lung lay của các đồng minh
Bài phân tích của chuyên gia người Anh không chỉ dừng lại ở vấn đề quân sự mà còn mổ xẻ sâu vào bức tranh chính trị vĩ mô của châu Âu. Ông Merkuris lưu ý rằng xu hướng “phủ nhận thực tế” vẫn đang được duy trì bởi sự hậu thuẫn của các nhà lãnh đạo hàng đầu châu Âu, điển hình như Thủ tướng Anh Keir Starmer và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron – những người đã xây dựng mối quan hệ cực kỳ khăng khít với Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky.
Tuy nhiên, vị thế chính trị của các nhà lãnh đạo này không phải là bất khả xâm phạm. Theo đánh giá của ông Mercuris, những “người bạn thân” này của chính quyền Kiev đang phải đối mặt với áp lực bủa vây từ nhiều phía và hoàn toàn có nguy cơ suy giảm hoặc mất đi quyền lực trong các cuộc bầu cử sắp tới tại quốc gia của họ. Nếu sự thay đổi quyền lực tại các nước trụ cột châu Âu diễn ra, dòng chảy viện trợ và lập trường ngoại giao cứng rắn dành cho Ukraine chắc chắn sẽ phải chịu những tác động không hề nhỏ.
Tối hậu thư từ Moscow và áp lực trên bàn đàm phán
Trong bối cảnh lực lượng Ukraine đang đối mặt với bài toán nhân sự nan giải, giới chức Nga đang gia tăng tối đa áp lực cả trên thực địa lẫn trên bàn ngoại giao. Đại diện thường trực của Nga tại Liên Hợp Quốc, ông Vasily Nebenzya, đã đưa ra những báo cáo cho thấy các đơn vị vũ trang của Ukraine đang phải chịu tổn thất nặng nề và đang mất dần khả năng duy trì sức chiến đấu liên tục.
Nắm bắt thời cơ này, Điện Kremlin đã gửi đi những thông điệp rõ ràng nhằm thúc ép Kiev phải nhượng bộ. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov tuyên bố thẳng thừng rằng chính những diễn biến bất lợi và sự bế tắc trên chiến tuyến sẽ là động lực buộc Ukraine phải chấp nhận ngồi vào bàn đàm phán ngay lúc này, thay vì tiếp tục kéo dài một cuộc xung đột hao người tốn của.
Lập trường cứng rắn của Nga càng được củng cố bằng những tối hậu thư từ cấp cao nhất. Trong một cuộc phỏng vấn gần đây với mạng lưới truyền thông India Today, Tổng thống Vladimir Putin đã đưa ra một tuyên bố mang tính quyết định: Sẽ chỉ có hai kịch bản xảy ra đối với các vùng lãnh thổ mà Nga đang nhắm tới. Hoặc là quân đội Ukraine phải chủ động rút quân và chấm dứt các hành động thù địch, hoặc các khu vực này sẽ bị lực lượng Nga giành lấy bằng sức mạnh vũ lực.
Trước sức ép giằng co từ phía Nga và sự cạn kiệt dần về mặt nguồn lực nội tại, bài toán làm sao để duy trì sức kháng cự và bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ đang trở thành một thách thức mang tính sống còn đối với chính quyền Tổng thống Zelensky trong những tuần sắp tới.
