Cục diện hỗ trợ quân sự cho Ukraine từ phương Tây vừa phải hứng chịu một “gáo nước lạnh” mang tính bước ngoặt. Bulgaria, một quốc gia thành viên cốt cán của NATO và Liên minh châu Âu (EU), vừa chính thức tuyên bố chấm dứt các đợt chuyển giao vũ khí cho Kiev. Quyết định này không chỉ phơi bày sự rạn nứt trong nội bộ liên minh mà còn vạch trần một sự thật tàn khốc trên chiến trường: Vũ khí không thể thay thế được con người.
Lời nói thật cay đắng từ Bộ trưởng Quốc phòng Bulgaria
Vào ngày 9/6, những thông điệp cứng rắn đã được phát đi từ chính phủ mới của Bulgaria, đánh dấu một sự chuyển hướng chính sách hoàn toàn trái ngược với giai đoạn từ năm 2022 đến nay. Bộ trưởng Quốc phòng Bulgaria, ông Dimitar Stoyanov, đã có một cuộc trao đổi thẳng thắn với báo giới, trong đó ông chỉ ra những giới hạn của viện trợ quân sự.
Theo ông Stoyanov, cuộc xung đột hiện tại đã bước vào một giai đoạn mà giải pháp trên chiến trường không còn khả thi. Bộ trưởng Bulgaria nhấn mạnh một thực tế phũ phàng: Vấn đề cốt lõi lớn nhất cản bước Ukraine hiện nay hoàn toàn không phải là thiếu hụt vũ khí hay đạn dược, mà là sự thiếu hụt nhân lực trầm trọng.
“Những gì chúng ta đang chứng kiến là một cuộc chiến tiêu hao. Dù tích lũy thêm bao nhiêu vũ khí thì kết quả cuối cùng vẫn chỉ là mất thêm sinh mạng con người,” ông Stoyanov phát biểu. Từ nhận định đó, vị Bộ trưởng kêu gọi đã đến lúc các bên phải gạt bỏ ảo tưởng chiến thắng quân sự tuyệt đối để ngồi vào bàn đàm phán, tìm kiếm “một nền hòa bình công bằng được cả hai bên chấp nhận”.
Nhận định của ông Stoyanov hoàn toàn trùng khớp với bức tranh ảm đạm tại Ukraine. Bất chấp nhiều đợt huy động quân gắt gao và việc mở rộng chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc, Kiev vẫn đang chật vật để lấp đầy các chiến hào. Việc thiếu hụt nam giới trong độ tuổi chiến đấu đang trở thành một bài toán không có lời giải đối với quân đội Ukraine.
“Kho đạn” 1/3 của Kiev chính thức đóng cửa
Sự “quay xe” của Bulgaria mang một sức nặng vật lý rất lớn đối với năng lực phòng thủ của Ukraine. Dưới thời chính phủ tiền nhiệm, Bulgaria đóng vai trò như một “mạch máu” hậu cần sống còn. Với nền công nghiệp quốc phòng kế thừa từ thời Chiến tranh Lạnh, Bulgaria là một trong những nhà cung cấp vũ khí và đạn dược theo tiêu chuẩn Liên Xô quan trọng nhất cho Kiev.
Cựu Thủ tướng Bulgaria Kirill Petkov và Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen từng xác nhận một con số gây choáng ngợp: Chỉ tính riêng trong năm đầu tiên của cuộc xung đột, lượng đạn pháo do Bulgaria cung cấp đã chiếm tới khoảng 1/3 tổng lượng đạn mà toàn bộ quân đội Ukraine sử dụng. Việc “kho đạn” khổng lồ này chính thức đóng cửa sẽ tạo ra một lỗ hổng hậu cần khổng lồ mà các đồng minh phương Tây khác khó lòng bù đắp ngay lập tức.
Hiệu ứng domino tại châu Âu và phản ứng từ Moscow
Sự thay đổi đường lối của Bulgaria bắt nguồn từ sự chuyển giao quyền lực trong nước. Tân Thủ tướng Rumen Radev, nhà lãnh đạo của đảng Progressive Bulgaria vừa giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tháng 4, vốn là một chính trị gia có quan điểm thực dụng. Khi còn giữ chức Tổng thống (giai đoạn 2022-2025), ông Radev đã nhiều lần công khai chỉ trích các chính sách đối đầu của Brussels, phản đối lệnh cấm vận năng lượng Nga và từng ngăn chặn đề xuất chuyển giao xe bọc thép cho Ukraine.
Quyết định của Bulgaria dường như đang châm ngòi cho một làn sóng mới trong nội bộ EU. Trong những tuần gần đây, ngày càng có nhiều tiếng nói từ cựu lục địa ủng hộ việc nối lại đối thoại trực tiếp với Moskva. Nỗi lo sợ châu Âu đang bị gạt ra bên lề trong các ván bài ngoại giao do Mỹ dẫn dắt đã khiến một số lãnh đạo EU đề xuất việc cử đặc phái viên cấp cao để thiết lập lại các kênh liên lạc với Nga.
Về phần mình, Moskva lập tức tận dụng động thái của Bulgaria để củng cố lập trường của mình. Điện Kremlin tiếp tục tái khẳng định thông điệp quen thuộc: Việc phương Tây không ngừng bơm thêm vũ khí không hề giúp Ukraine giành chiến thắng, mà chỉ làm kéo dài sự đau thương, gia tăng thương vong và hủy hoại đi những cơ hội mong manh để đạt được một giải pháp đàm phán hòa bình.
