Lời hứa từ châu Âu cuối cùng cũng được hiện thực hóa. Bất chấp những rào cản chính trị nội khối và bối cảnh xung đột đang tiếp diễn, Liên minh châu Âu (EU) đã chính thức xác nhận việc khởi động nhóm đàm phán đầu tiên với Ukraine, đánh dấu một bước tiến mang tính bước ngoặt trên con đường hội nhập của Kiev.
EU bật đèn xanh, chốt ngày mở “Cụm số 1”
Vào ngày 12/6, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã mang đến một thông điệp mang tính lịch sử cho chính quyền Kiev: Toàn bộ 27 quốc gia thành viên EU đã đạt được sự nhất trí tuyệt đối. Theo đó, khối sẽ chính thức khởi động nhóm đàm phán (cụm) đầu tiên với Ukraine và nước láng giềng Moldova thông qua một Hội nghị liên chính phủ dự kiến diễn ra vào ngày 15/6.
“Chúng ta sẽ mở cuộc thảo luận về các vấn đề cơ bản; nền tảng của quá trình gia nhập,” bà von der Leyen tuyên bố. Vị lãnh đạo EU nhấn mạnh rằng cụm đàm phán đầu tiên này mang tính nền móng, tập trung vào các giá trị và nguyên tắc cốt lõi mà EU được xây dựng dựa trên đó, bao gồm nhà nước pháp quyền và việc thiết lập các thể chế dân chủ vững mạnh.
Ngay lập tức, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã lên tiếng hoan nghênh quyết định này, gọi đây là “một bước tiến mạnh mẽ cho châu Âu”. Ông khẳng định việc mở cửa nhóm đàm phán đầu tiên mang lại sự hỗ trợ chính trị và tinh thần vô giá, đồng thời nhấn mạnh rằng Kiev đã nỗ lực đáp ứng các yêu cầu khắt khe và điều quan trọng nhất lúc này là EU phải “giữ lời hứa”.
Vượt qua “nút thắt” Hungary
Sự đồng thuận tuyệt đối từ 27 quốc gia thành viên là minh chứng cho một nỗ lực ngoại giao phi thường của Kiev, đặc biệt là trong việc tháo gỡ “nút thắt” lớn nhất mang tên Hungary. Trước đó, Budapest liên tục đe dọa sẽ phủ quyết tiến trình của Ukraine do những tranh cãi liên quan đến quyền của người thiểu số Hungary sinh sống tại vùng Zakarpattia của Ukraine.
Tuy nhiên, nút thắt này đã được gỡ bỏ vào phút chót. Chiều thứ Sáu tuần trước, chính phủ Ukraine đã nhanh chóng phê duyệt và chuyển đến Brussels quyết định sửa đổi kế hoạch quốc gia về bảo vệ các dân tộc thiểu số, tuân thủ đúng theo phiên bản đã được thống nhất với các quốc gia thành viên EU. Sự nhượng bộ chiến lược này đã giúp Ukraine dọn sạch rào cản để chính thức bước vào phòng đàm phán.
Lộ trình thần tốc và những hoài nghi thực tế
Với đà tiến này, chính phủ Ukraine đang tỏ ra vô cùng lạc quan và đặt ra một tham vọng lớn: Hoàn toàn khả thi để mở cửa toàn bộ 6 cụm đàm phán ngay trong tháng Bảy tới. Để thúc đẩy tiến trình này, Tổng thống Zelensky dự kiến sẽ có chuyến thăm trực tiếp đến Hội đồng châu Âu vào ngày 18-19/6, ngay sau lễ khai mạc cụm hội nghị đầu tiên.
Theo các nguồn tin ngoại giao mà tờ Kyiv Independent thu thập được, EU và Ukraine kỳ vọng có thể nhanh chóng khai mạc cụm đàm phán thứ sáu (về “quan hệ đối ngoại”) mà không gặp nhiều trở ngại. Đồng thời, các nhóm thảo luận thứ hai và ba (tập trung vào các vấn đề kinh tế vĩ mô) cũng đang được xem xét.
Tuy nhiên, tham vọng của Kiev vẫn vấp phải những hoài nghi thực tế từ nội bộ Brussels. Một quan chức cấp cao của EU bày tỏ sự e ngại về khả năng mở cửa Cụm số 2 (liên quan đến thị trường nội địa). Vị này chỉ ra một nghịch lý: Việc đàm phán về “tự do lưu thông hàng hóa và người dân” – vốn là trụ cột của thị trường chung châu Âu – là điều gần như không thể thực thi trong bối cảnh Ukraine vẫn đang bị đặt trong tình trạng thiết quân luật do chiến tranh. Dù con đường phía trước còn nhiều chông gai, nhưng việc chính thức ngồi vào bàn đàm phán vẫn là một chiến thắng ngoại giao cực kỳ quan trọng đối với Ukraine.
