Chiến trường Đông Âu đang chứng kiến những bước ngoặt chiến thuật mang tính hủy diệt khi Lực lượng Hàng không – Vũ trụ Nga quyết định tung ra những đòn đánh mang sức mạnh áp đảo. Không chỉ dừng lại ở các cuộc giao tranh pháo binh thông thường, việc Moscow đưa dòng bom hàng không hạng nặng mang tên FAB-3000 gắn mô-đun dẫn đường vào thực chiến đang tạo ra những cơn địa chấn thực sự, giáng đòn trực tiếp vào năng lực phòng ngự và tập kết của quân đội Ukraine.
Lưới trinh sát và đòn không kích sấm sét tại Donetsk
Theo những thông tin mới nhất được hãng thông tấn TASS trích dẫn từ tuyên bố của Bộ Quốc phòng Nga vào ngày 13/6, một chiến dịch không kích quy mô lớn và cực kỳ chuẩn xác vừa được thực hiện tại khu vực Kramatorsk, thuộc nước Cộng hòa Nhân dân Donetsk (DPR) tự xưng. Mục tiêu của chiến dịch này không phải là các cứ điểm tiền tiêu, mà nhắm thẳng vào các khu vực tập kết tạm thời – nơi các đơn vị chủ lực của Ukraine đang dưỡng quân và chuẩn bị lực lượng.
Sự thành công của đòn đánh này bắt nguồn từ mạng lưới trinh sát chiến trường dày đặc và tinh vi của Nga. Các thiết bị bay không người lái và mạng lưới tình báo đã âm thầm bám sát, phát hiện chính xác tọa độ đóng quân của ba đơn vị chiến đấu quan trọng thuộc Lực lượng Vũ trang Ukraine. Đó là: Lữ đoàn Tấn công Sơn cước độc lập số 10 đang ém quân tại khu vực Rai-Alexandrovka; Lữ đoàn Cơ giới độc lập số 63 tập kết gần Shchurov; và Lữ đoàn Cơ giới độc lập số 60 triển khai tại khu vực Liman.
Ngay khi lưới tình báo xác nhận tọa độ mục tiêu, Bộ chỉ huy chiến dịch của Nga đã không ngần ngại kích hoạt Lực lượng Hàng không – Vũ trụ. Thay vì sử dụng tên lửa hành trình đắt đỏ, các máy bay chiến đấu của Nga đã trút xuống hàng loạt bom dẫn đường hạng nặng, bao gồm các biến thể FAB-250-270, FAB-500 và đặc biệt là “búa tạ” FAB-3000. Bộ Quốc phòng Nga khẳng định, các phương tiện giám sát khách quan theo thời gian thực (thường là flycam trinh sát tầm cao) đã ghi nhận toàn bộ quá trình các địa điểm đóng quân này bị đánh trúng và phá hủy. Dù chưa có con số thương vong cụ thể được công bố, nhưng sức công phá của những loại vũ khí này đủ sức làm suy sụp hoàn toàn năng lực chiến đấu của bất kỳ đơn vị nào nằm trong tầm vóc sát thương.
Giải mã “quái vật” FAB-3000 và công nghệ UMPK
Để hiểu rõ tại sao đòn không kích này lại gây chấn động đến vậy, cần phải mổ xẻ sức mạnh của các loại vũ khí được sử dụng. Trong số các loại bom được thả xuống, FAB-3000 chính là nỗi khiếp sợ lớn nhất. Đây là loại bom nổ phá mảnh có tổng trọng lượng lên tới 3.000 kg (3 tấn), trong đó chứa khoảng 1.400 kg thuốc nổ uy lực cao. Khi chạm đất, sức ép từ vụ nổ của FAB-3000 có thể san phẳng các công trình bê tông cốt thép kiên cố nhất, tạo ra những hố bom khổng lồ và sóng xung kích có thể gây sát thương nghiêm trọng cho sinh lực đối phương trong bán kính hàng trăm mét.
Tuy nhiên, sức mạnh vật lý chưa phải là điều đáng sợ nhất. Điểm mấu chốt làm nên thế trận áp đảo của Nga chính là công nghệ UMPK (Mô-đun lượn và hiệu chỉnh quỹ đạo phổ quát). Trước đây, FAB-3000 hay FAB-500 chỉ là những quả bom “ngu” (dumb bombs) rơi tự do, đòi hỏi máy bay ném bom phải bay ngay trên đỉnh mục tiêu – một hành động cực kỳ tự sát trước lưới phòng không đối phương.
Sự xuất hiện của mô-đun UMPK đã thay đổi hoàn toàn luật chơi. UMPK được ốp thẳng vào thân bom, trang bị cho chúng những chiếc cánh lượn có thể mở ra trên không trung cùng hệ thống dẫn đường vệ tinh GLONASS/GPS tinh vi. Nhờ đó, các tiêm kích bom của Nga (như Su-34) có thể thả những khối thép 3 tấn này từ khoảng cách cách mục tiêu từ 40 đến 70 km. Quả bom sẽ tự động lượn và hiệu chỉnh quỹ đạo để giáng thẳng xuống tọa độ đã định với sai số chỉ tính bằng mét.
Áp lực nghẹt thở lên lưới phòng không Ukraine
Việc Nga đưa FAB-3000 gắn mô-đun UMPK vào sản xuất hàng loạt và sử dụng với cường độ cao đang đặt hệ thống phòng không của Ukraine vào một thế bế tắc chiến thuật. Các trạm radar và hệ thống tên lửa phòng không tiêu chuẩn rất khó có thể đánh chặn một quả bom lượn. Chúng có tiết diện phản xạ radar nhỏ, không phát ra tín hiệu nhiệt từ động cơ (vì lượn tự do), và quan trọng nhất là lớp vỏ thép khổng lồ của FAB-3000 khiến những mảnh văng từ tên lửa đánh chặn đôi khi không đủ sức làm nó phát nổ trên không.
Mặt khác, để ngăn chặn tận gốc mối đe dọa, Ukraine buộc phải đưa các hệ thống phòng không tầm xa (như Patriot) tiến sát về phía đường ranh giới nhằm đe dọa các máy bay ném bom của Nga trước khi chúng kịp cắt bom. Tuy nhiên, việc đưa các tổ hợp đắt tiền này ra tiền tuyến đồng nghĩa với việc chúng sẽ trở thành “mồi ngon” cho các hệ thống tên lửa đạn đạo chiến thuật Iskander hay flycam trinh sát của Nga.
Những đòn đánh tại Kramatorsk, Rai-Alexandrovka và Liman cho thấy một chiến lược tiêu hao tàn nhẫn nhưng cực kỳ hiệu quả của Moscow. Bằng cách sử dụng nguồn dự trữ bom ném từ thời Liên Xô kết hợp với mô-đun nâng cấp giá rẻ, Nga đang sở hữu một phương thức tấn công tầm xa vừa tiết kiệm chi phí, vừa có sức hủy diệt vô song. Sự kết hợp giữa năng lực trinh sát nhạy bén và hỏa lực không quân áp đảo này hứa hẹn sẽ tiếp tục là một bài toán hóc búa, thử thách sức chịu đựng đến cực hạn của lực lượng phòng thủ Ukraine trong giai đoạn tới.
