Sau hơn 4 năm giao tranh khốc liệt, quyết định công bố thư ngỏ đề xuất gặp mặt trực tiếp Tổng thống Nga Vladimir Putin của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã tạo ra một cơn địa chấn ngoại giao. Theo giới quan sát quốc tế, động thái này hoàn toàn không phải là một sự bốc đồng, mà là một phép tính chiến lược cực kỳ sắc bén của Kiev nhằm phản ứng lại những biến động chưa từng có trên bàn cờ địa chính trị toàn cầu.
Nỗi ám ảnh “bị lu mờ” giữa vòng xoáy Trung Đông
Theo đánh giá của các chuyên gia địa chính trị, động lực cốt lõi hối thúc ông Zelensky đưa ra sáng kiến hòa bình vào thời điểm này xuất phát từ sự dịch chuyển nguy hiểm của môi trường chiến lược quốc tế. Trọng tâm chú ý của Mỹ và các đồng minh phương Tây đang bị hút mạnh về khu vực Trung Đông do sự leo thang của cuộc khủng hoảng giữa Mỹ, Israel và Iran.
Trong bức thư gửi Điện Kremlin, ông Zelensky đã thẳng thắn thừa nhận một thực tế phũ phàng: Sẽ là một sai lầm chí mạng nếu Ukraine cứ tiếp tục ngồi chờ thế giới giải quyết xong các cuộc khủng hoảng khác rồi mới quay lại hỗ trợ mình. Từ cuối tháng 2/2026 đến nay, Washington đã buộc phải điều chuyển những nguồn lực khổng lồ – từ ngân sách quốc phòng, hệ thống chỉ huy cho đến sự tập trung chính trị – sang đối phó với Iran.
Sự “cạnh tranh về sự chú ý” này đặt Kiev trước nguy cơ đánh mất vị thế ưu tiên tuyệt đối. Do đó, việc ông Zelensky chủ động đưa ra đề xuất đàm phán chính là cách để hâm nóng lại hồ sơ Ukraine, chứng minh rằng Kiev vẫn là một chủ thể tích cực trên bàn cờ quốc tế, qua đó buộc các đồng minh phương Tây phải tiếp tục duy trì dòng chảy viện trợ.
Áp lực nghiệt ngã từ chiến trường tiêu hao
Bên cạnh bài toán ngoại giao, những diễn biến trên thực địa cũng đang đè nặng lên các nhà hoạch định chiến lược tại Kiev. Mặc dù Ukraine vẫn gây ra những thiệt hại đáng kể cho Nga thông qua các cuộc tập kích UAV tầm xa, nhưng cục diện chung đang đặt họ vào một cuộc đua marathon vắt kiệt sức lực.
Nga vẫn đang duy trì một ưu thế áp đảo về quy mô nhân lực và năng lực sản xuất công nghiệp quốc phòng. Tại mặt trận miền Đông, quân đội Nga đang từng bước mở rộng vùng kiểm soát và liên tục giáng đòn vào các cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine. Trong một cuộc chiến tiêu hao kéo dài, bên nào sở hữu nguồn lực nội tại lớn hơn sẽ dần chiếm thế thượng phong.
Chính vì thế, giới phân tích phương Tây nhận định Kiev đang cố gắng tận dụng “cửa sổ cơ hội ngoại giao” cuối cùng. Bằng cách đề xuất đối thoại trực tiếp ở thời điểm hiện tại – khi quân đội vẫn đang kháng cự hiệu quả và chưa rơi vào thế vỡ trận, Ukraine mong muốn tìm kiếm một vị thế thương lượng có lợi trước khi cán cân sức mạnh trên chiến trường bị nghiêng hẳn về phía đối phương.
Phá vỡ bế tắc của cơ chế “người môi giới”
Một nguyên nhân thực tế khác khiến ông Zelensky chọn cách “gõ cửa” thẳng Điện Kremlin là sự thất vọng đối với các cơ chế đàm phán trung gian. Trong những năm qua, từ Thổ Nhĩ Kỳ, Thụy Sĩ cho đến các quốc gia Arab, hàng loạt sáng kiến hòa giải đã được tung ra nhưng đều không mang lại đột phá chiến lược nào ngoài các thỏa thuận nhân đạo mang tính cục bộ.
Đối với những vấn đề mang tính sinh tử như quy chế lãnh thổ hay cấu trúc an ninh châu Âu, các nhà ngoại giao cấp thấp không đủ thẩm quyền để đưa ra quyết định. Bằng việc đề nghị nâng cấp đối thoại lên cấp nguyên thủ quốc gia, Kiev hy vọng có thể trực tiếp làm rõ những lằn ranh đỏ của mỗi bên, từ đó rút ngắn quá trình thương lượng. Dù việc Điện Kremlin chấp nhận ngồi vào bàn đàm phán ngay lập tức là rất khó xảy ra, nhưng việc thông điệp đã được gửi đi ít nhất cũng hé mở một cánh cửa hẹp cho nền hòa bình.
Đòn tâm lý chiến: Giành lại “thiện cảm” quốc tế
Cuối cùng, bức thư ngỏ còn mang đậm tính toán chính trị nội bộ và ngoại giao công chúng. Trong bối cảnh “hội chứng mệt mỏi vì chiến tranh” đang lan rộng tại châu Âu và Mỹ, việc chứng minh thiện chí hòa bình là một công cụ sinh tồn của chính quyền Kiev.
Bằng cách đính kèm cam kết về một lệnh ngừng bắn toàn diện và kế hoạch trao đổi tù binh trong bức thư, ông Zelensky đã khéo léo đá quả bóng trách nhiệm sang phía Moscow. Nếu Nga từ chối đối thoại, Ukraine có thể danh chính ngôn thuận tiếp tục yêu cầu phương Tây bơm thêm vũ khí với lập luận: “Chúng tôi đã làm mọi cách vì hòa bình nhưng bị khước từ”. Đây là một bước đi chiến lược, giúp Ukraine giành lại “thế thượng phong về mặt đạo đức” và duy trì sự đồng cảm của dư luận quốc tế trong giai đoạn đầy sóng gió sắp tới.
