Sau khi Tổng thống Nga Vladimir Putin chính thức khước từ đề xuất gặp mặt trực tiếp từ người đồng cấp Ukraine, giới chức Kiev đã ngay lập tức đưa ra những phản ứng vô cùng gay gắt. Bằng việc vạch ra một bức tranh u ám về tương lai kinh tế và quân sự của Moscow, Ukraine đang muốn gửi đi một thông điệp rõ ràng: Sự trì hoãn trên bàn đàm phán sẽ chỉ khiến Nga phải đối mặt với những điều kiện bất lợi hơn trong tương lai.
Lời cảnh báo từ Kiev: “Cơ hội vàng” đã trôi qua
Bàn cờ ngoại giao Đông Âu lại tiếp tục rơi vào thế bế tắc sau sự kiện ngày 5/6, khi Tổng thống Nga Vladimir Putin công khai bác bỏ bức thư ngỏ của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky. Lý do được người đứng đầu Điện Kremlin đưa ra là hình thức gửi thư ngỏ mang tính chất “không phù hợp” và ông hoàn toàn không có ý định ngồi vào bàn đàm phán với nhà lãnh đạo Kiev ở thời điểm hiện tại.
Phản ứng trước động thái đóng sập cánh cửa ngoại giao này, Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha đã lên tiếng với những ngôn từ mang tính răn đe mạnh mẽ. Thông qua các nền tảng mạng xã hội vào ngày 7/6, ông Sybiha thẳng thắn tuyên bố: “Bằng việc từ chối đề xuất đàm phán hòa bình trực tiếp của Tổng thống Zelensky, ông Putin đã bỏ lỡ cơ hội thoát khỏi cuộc chiến thất bại của mình”.
Theo góc nhìn của giới chức ngoại giao Ukraine, những điều kiện đàm phán ở thời điểm hiện tại có thể được coi là “nhẹ nhàng” nhất đối với Moscow. Việc Điện Kremlin từ chối cơ hội này bị Kiev đánh giá là một sai lầm chiến lược, bởi thời gian tới, cục diện trên mọi mặt trận sẽ không còn ủng hộ phía Nga.
Viễn cảnh u ám cho kinh tế và chiến trường
Để cụ thể hóa lời cảnh báo của mình, Ngoại trưởng Andrii Sybiha đã vẽ ra một kịch bản vô cùng khó khăn đang chờ đợi nước Nga phía trước nếu xung đột tiếp tục bị kéo dài. Trên chiến trường, ông dự báo rằng các lực lượng Nga sẽ phải hứng chịu những tổn thất ngày càng gia tăng. “Các thất bại sẽ ngày càng nặng nề và gây tổn hại lớn hơn,” nhà ngoại giao hàng đầu Ukraine nhấn mạnh.
Không chỉ dừng lại ở khía cạnh quân sự, sức ép thực sự sẽ giáng xuống nền kinh tế vĩ mô của xứ sở bạch dương. Ông Sybiha cho rằng nền kinh tế Nga, vốn đang phải gồng gánh chi phí khổng lồ cho cỗ máy chiến tranh, sẽ lún sâu hơn vào bờ vực suy thoái. Các chỉ số tiêu cực như tỷ lệ lạm phát phi mã, mức thuế khóa tăng cao và tỷ lệ thất nghiệp sẽ trở thành những “gánh nặng” nội địa nếu Moscow không chịu thay đổi lập trường cứng rắn hiện tại.
Vị quan chức này cũng không ngần ngại chỉ trích sự kiên định của ông Putin khi tiếp tục theo đuổi cuộc chiến dù cái giá phải trả là quá đắt đỏ. “Ông ấy không muốn thừa nhận một sự thật đơn giản rằng Nga sẽ không bao giờ đạt được các mục tiêu của mình trên chiến trường,” ông Sybiha khẳng định, đồng thời dự đoán rằng dù sớm hay muộn, Nga vẫn sẽ phải chấp nhận một giải pháp ngoại giao, nhưng ở thế yếu hơn rất nhiều.
Lập trường của Mỹ và ngã rẽ của tiến trình hòa giải
Sự bế tắc trong quan hệ Nga – Ukraine còn được phản chiếu rõ nét qua lăng kính của Mỹ – quốc gia đóng vai trò hậu thuẫn lớn nhất cho Kiev. Về mặt cá nhân, Tổng thống Mỹ Donald Trump vẫn bày tỏ sự ủng hộ đối với ý tưởng đối thoại trực tiếp giữa hai nhà lãnh đạo. “Tôi nghĩ sẽ rất tốt nếu họ gặp nhau. Họ nên làm vậy và giải quyết vấn đề,” ông Trump chia sẻ với báo giới trong một sự kiện gần đây.
Tuy nhiên, những kỳ vọng cá nhân này không thể che giấu được sự thật rằng các nỗ lực hòa giải do Washington thúc đẩy đang giậm chân tại chỗ. Hơn bốn năm trôi qua kể từ khi tiếng súng đầu tiên vang lên vào tháng 2/2022, hàng loạt vòng đàm phán và các nỗ lực trung gian quốc tế đều chưa thể mang lại một bước đột phá thực chất nào.
Trong bối cảnh sự mệt mỏi vì chiến tranh đang dần hiện hữu, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã đưa ra một phát ngôn mang tính bước ngoặt về vai trò của Washington. Ông Rubio nhận định rằng Mỹ không nhất thiết phải tiếp tục gánh vác trọng trách là nhà trung gian duy nhất hoặc chủ đạo. “Nếu có bên nào khác muốn đảm nhận vai trò này, họ hoàn toàn có thể làm,” Ngoại trưởng Mỹ tuyên bố. Động thái “mở cửa” này cho thấy chính quyền Mỹ đang muốn san sẻ gánh nặng ngoại giao cho các đối tác quốc tế khác, đồng thời là một tín hiệu cho thấy Washington đang dần điều chỉnh lại các ưu tiên chiến lược của mình trong nhiệm kỳ mới.
Khi Nga vẫn nói “Không”, Ukraine tiếp tục cảnh báo, còn Mỹ để ngỏ khả năng lùi bước khỏi vai trò trung gian cốt lõi, bức tranh hòa bình cho khu vực Đông Âu vẫn là một ẩn số vô cùng mịt mờ.
