Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa đưa ra một quyết định chấn động khi tuyên bố sẽ áp dụng mức thuế lên tới năm mươi phần trăm đối với phần lớn các mặt hàng nhập khẩu từ Canada. Động thái cứng rắn này được đưa ra dựa trên cáo buộc rằng chính quyền Ottawa đã có những chính sách đối xử thiếu công bằng đối với các ngành công nghiệp ô tô, đồ uống có cồn và sản phẩm sữa của xứ sở cờ hoa. Quyết định táo bạo này không chỉ đe dọa châm ngòi cho một làn sóng bất ổn kinh tế mới với nguy cơ lạm phát leo thang, mà còn khoét sâu thêm những rạn nứt trong mối quan hệ đối tác kinh tế vốn vô cùng chặt chẽ giữa hai quốc gia láng giềng trước khi ông Trump bước vào nhiệm kỳ tổng thống thứ hai.
Cung cấp thêm chi tiết về cơ sở pháp lý và những mặt hàng bị ảnh hưởng, một quan chức giấu tên thuộc chính quyền Washington tiết lộ rằng Tổng thống Trump đã chính thức đặt bút ký ba sắc lệnh áp thuế dựa trên Điều ba trăm ba mươi tám của Đạo luật Thương mại năm một ngàn chín trăm ba mươi. Đáng chú ý, Canada bị đưa vào tầm ngắm trừng phạt bởi đây là một trong số rất ít quốc gia dám công khai trả đũa các chính sách thuế quan mà Mỹ từng áp đặt trước đây. Mặc dù đòn trừng phạt mới này sẽ tạm thời nương tay với các mặt hàng năng lượng, kali, thủy sản và khoáng sản chiến lược, nhưng hàng loạt sản phẩm từng được hưởng đặc quyền miễn thuế theo Hiệp định Thương mại Mỹ, Mexico và Canada ký kết năm hai ngàn không trăm hai mươi giờ đây sẽ hoàn toàn mất đi những ưu đãi béo bở này, đẩy quá trình đàm phán lại hiệp định có nguy cơ kéo dài dai dẳng đến tận năm hai ngàn không trăm ba mươi sáu.
Phản ứng trước cơn bão thuế quan sắp đổ bộ, chính trường và giới doanh nghiệp Bắc Mỹ đang rơi vào trạng thái sục sôi. Mặc dù chính phủ liên bang Canada vẫn đang thận trọng giữ im lặng, Thủ hiến bang Ontario Doug Ford đã lập tức lên tiếng cảnh báo về một kịch bản đối đầu toàn diện, đồng thời kêu gọi Ottawa phải đáp trả sòng phẳng bằng các biện pháp thuế quan tương ứng theo nguyên tắc đô la đổi đô la. Trong khi đó, Giám đốc điều hành Phòng Thương mại Canada Candace Laing lại cố gắng tìm kiếm tia hy vọng khi nhấn mạnh rằng hai nước cần tận dụng tối đa khoảng thời gian ba mươi ngày trước khi các sắc lệnh chính thức có hiệu lực để đạt được những tiến triển thực chất trên bàn đàm phán, bởi lịch sử từng chứng minh ông Trump không phải lúc nào cũng thực thi mọi lời đe dọa đến cùng.
Đứng từ góc độ chính trị nội bộ nước Mỹ, việc sử dụng vũ khí thuế quan vào thời điểm này được giới phân tích đánh giá là một canh bạc chứa đựng vô vàn rủi ro đối với Tổng thống Trump khi cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đang đến rất gần vào tháng mười một tới. Nhìn lại bài học nhãn tiền từ chương trình Ngày Giải phóng hồi tháng tư năm ngoái, các đòn thuế quan ồ ạt từng khiến thị trường tài chính Phố Wall lao dốc không phanh vì hoảng loạn trước bóng ma suy thoái, buộc Nhà Trắng phải tạm thời lùi bước. Thêm vào đó, phán quyết hồi tháng hai năm nay của Tòa án Tối cao Mỹ về việc tước đi cơ sở pháp lý ban bố tình trạng khẩn cấp kinh tế đang ngày càng thu hẹp không gian hành động của chính quyền Washington, biến cuộc chiến thương mại với nước láng giềng trở thành một phép thử đầy chông gai đối với năng lực lãnh đạo của ông chủ Nhà Trắng.
