Biết bơi vẫn đuối nước: Sai lầm nhiều phụ huynh đang chủ quan với trẻ nhỏ

Biết bơi vẫn đuối nước: Sai lầm nhiều phụ huynh đang chủ quan với trẻ nhỏ

Hàng loạt vụ đuối nước thương tâm xảy ra ngay đầu mùa hè, mà nạn nhân có cả những học sinh đã biết bơi, đang đặt ra một câu hỏi lớn cho nhà trường và phụ huynh: Phải chăng chúng ta đang nhầm lẫn giữa việc “biết kỹ thuật bơi” và “đủ năng lực an toàn” dưới nước?

Mùa hè mới bắt đầu nhưng tại nhiều địa phương, các vụ tai nạn đuối nước ở trẻ em đã liên tiếp được ghi nhận. Đáng chú ý, không ít trường hợp nạn nhân là các học sinh đã được học bơi, biết dịch chuyển dưới nước, nhưng vẫn gặp nạn khi rủ nhau đi tắm tại các khu vực tự nhiên như sông, ao, hồ mà không có sự giám sát của người lớn.

Sự khác biệt giữa “biết bơi” và “an toàn trong môi trường nước”

Trước thực trạng đáng báo động này, các cơ quan chức năng, lực lượng công an cùng ngành giáo dục tại nhiều địa phương, điển hình như TP Đà Nẵng, đã nhanh chóng vào cuộc. Các đơn vị đang khẩn trương rà soát các khu vực mặt nước có nguy cơ cao, cắm biển cảnh báo, đồng thời đẩy mạnh các chương trình diễn tập, dạy bơi và trang bị kỹ năng phòng chống đuối nước cho học sinh trước khi bước vào kỳ nghỉ hè chính thức.

Phân tích về nguyên nhân dẫn đến nghịch lý “trẻ biết bơi vẫn đuối nước”, Thạc sĩ Lê Chí Hùng – Phó trưởng khoa giáo dục thể chất, Trường đại học Thể dục thể thao Đà Nẵng – chỉ ra rằng đang có sự đánh đồng giữa hai khái niệm hoàn toàn khác nhau: “biết bơi” và “an toàn dưới nước”.

Theo chuyên gia, biết bơi thông thường chỉ là việc một đứa trẻ có khả năng vận động, di chuyển thân thể trong một môi trường nước ổn định, có ranh giới rõ ràng và có sự kiểm soát như bể bơi. Ngược lại, năng lực an toàn dưới nước đòi hỏi một hệ thống kỹ năng phức tạp hơn rất nhiều. Đó là khả năng kiểm soát hơi thở khi gặp sự cố, kỹ thuật đứng nước, thả nổi sinh tồn để bảo toàn năng lượng khi kiệt sức, nhận diện và đánh giá các mối nguy hiểm tiềm ẩn, cùng với kiến thức thoát hiểm trong các tình huống bất ngờ.

Thực tế, môi trường nước tự nhiên như sông, suối, hồ, hay bãi biển luôn chứa đựng những biến số khó lường như dòng chảy xiết, xoáy nước ngầm, các hố sâu đột ngột hoặc nền đất bùn lún. Một khu vực mặt nước nhìn từ trên bờ có vẻ nông và êm đềm, nhưng thực chất có thể có địa hình lòng đáy rất phức tạp. Khi gặp phải những yếu tố bất ngờ này, dù trẻ biết bơi nhưng nếu thiếu kinh nghiệm thực tế sẽ dễ rơi vào trạng thái hoảng loạn, dẫn đến mất sức và gặp nguy hiểm.

Đặc biệt, ông Hùng cũng lưu ý một nguyên nhân phổ biến dẫn đến các vụ đuối nước tập thể thương tâm: trẻ cứu bạn theo bản năng. Khi thấy bạn đồng lứa gặp nạn, nhiều em lập tức lao xuống nước để ứng cứu trực tiếp. Trong trạng thái hoảng loạn tột độ, người bị nạn thường có xu hướng bám chặt và kéo ghì người cứu khiến cả hai cùng chìm. Do đó, các chuyên gia nhấn mạnh nguyên tắc tối quan trọng đối với lứa tuổi học sinh là tuyệt đối không cứu hộ trực tiếp dưới nước, mà chỉ được phép thực hiện cứu hộ gián tiếp từ trên bờ bằng các vật dụng hỗ trợ như sào dài, dây thừng, phao cứu sinh, đồng thời nhanh chóng kêu gọi sự trợ giúp của người lớn.

Vấn nạn đuối nước trẻ em vào mỗi dịp hè không phải là câu chuyện mới, nhưng sự xuất hiện của các vụ tai nạn mà nạn nhân là trẻ biết bơi đòi hỏi xã hội phải có một góc nhìn mới, sâu sắc và toàn diện hơn về cách chúng ta đang bảo vệ con em mình.

1. Lỗ hổng từ tư duy “phổ cập bơi” cơ học

Nhiều năm qua, các chiến dịch phổ cập bơi cho trẻ em được triển khai rầm rộ ở nhiều địa phương với tiêu chí đánh giá thường là: trẻ bơi được bao nhiêu mét, hoặc thực hiện đúng kỹ thuật bơi ếch, bơi sải hay chưa. Cách tiếp cận này vô tình tạo ra một tâm lý chủ quan cho cả phụ huynh lẫn học sinh. Cha mẹ yên tâm cho con tự do đi chơi vì nghĩ con “đã biết bơi”, còn bản thân đứa trẻ thì tự tin quá mức vào khả năng của mình khi đứng trước thiên nhiên.

Tuy nhiên, một hồ bơi nhân tạo chuẩn chỉnh với dòng nước lặng, có thành hồ để bám, có cứu hộ đứng cạnh hoàn toàn khác biệt với một dòng sông có dòng chảy xiết hay một bãi biển có dòng dòng chảy xa bờ (rip current). Kỹ thuật bơi đẹp không giúp ích nhiều khi đứa trẻ bị chuột rút hoặc bị dòng nước cuốn đi. Điều trẻ cần nhất lúc đó là tư duy bình tĩnh, khả năng thả nổi ngửa để thở và chờ đợi sự cứu trợ — những kỹ năng vốn ít được chú trọng trong các khóa học bơi ngắn hạn.

2. Giáo dục kỹ năng “cứu đuối gián tiếp” – Chìa khóa ngăn chặn bi kịch tập thể

Tình bạn và bản năng lương thiện của trẻ em là điều rất đáng trân trọng, nhưng trong môi trường nước, sự dũng cảm thiếu kiến thức thường dẫn đến những hậu quả đau lòng. Khi thấy bạn mình chìm dần, việc một đứa trẻ lao xuống cứu gần như là một phản xạ tự nhiên nếu không được giáo dục từ trước.

Vì vậy, việc dạy trẻ biết cách từ chối cứu hộ trực tiếp và thành thạo các phương pháp cứu hộ gián tiếp phải được xem là một kỹ năng bắt buộc. Trẻ cần được thực hành cách ném phao, đưa cành cây, hoặc đơn giản nhất là kỹ năng hét thật to để tìm kiếm sự giúp đỡ của người lớn thay vì tự mình làm “anh hùng”.

3. Sự phối hợp đa chiều vì một mùa hè an toàn

Để hướng tới một môi trường sống an toàn, tích cực cho trẻ em, giải pháp không thể chỉ đến từ một phía:

• Về phía nhà trường: Cần lồng ghép các bài học về nhận diện nguy cơ vào các tiết sinh hoạt, hoạt động ngoại khóa trước khi nghỉ hè. Không chỉ dạy học sinh cách bơi, mà phải dạy học sinh cách “đọc” được sự nguy hiểm của dòng nước.

• Về phía địa phương: Cần thực chất hóa việc cắm biển cảnh báo, lắp đặt các rào chắn hoặc bố trí các vật dụng cứu hộ công cộng (như phao, sào) tại các khu vực sông hồ nguy hiểm.

• Về phía gia đình: Phụ huynh chính là tấm khiên vòng ngoài quan trọng nhất. Sự giám sát chặt chẽ, việc kiên quyết không để trẻ tự ý đi bơi ở những nơi hoang vắng, cùng với việc cùng con cập nhật các kiến thức sinh tồn mới là giải pháp căn cơ nhất.

Lời kết

Biết bơi là một lợi thế, nhưng sự hiểu biết và tôn trọng thiên nhiên mới là phao cứu sinh đích thực của mỗi đứa trẻ. Mùa hè chỉ thực sự trọn vẹn và ý nghĩa khi niềm vui dịch chuyển, khám phá của các em được đặt trên nền tảng vững chắc của sự an toàn và những kỹ năng sinh tồn đúng nghĩa.