Choáng ngợp tòa chung cư ôm trọn vách núi cao 50m ở Trung Quốc
PHẦN I: THỰC HƯ CÔNG TRÌNH KHÁC BIỆT THÁCH THỨC THỊ GIÁC GIỮA ĐÔ THỊ PHẲNG
Nếu lướt qua các diễn đàn kiến trúc hoặc các video ngắn trên mạng xã hội, bạn rất dễ bắt gặp những hình ảnh gây choáng ngợp về một tòa nhà cao tầng bám chặt vào một vách đá dựng đứng, sừng sững. Khung cảnh trông kỳ vĩ và siêu thực đến mức không ít người quả quyết rằng đây chắc chắn là một sản phẩm được vẽ ra bởi trí tuệ nhân tạo (AI) hoặc một dự án đồ họa từ các bộ phim viễn tưởng. Thế nhưng, công trình này hoàn toàn có thật trong thế giới thực, tọa lạc ngay tại một trong những trung tâm tài chính sầm uất bậc nhất châu Á: Thành phố Thượng Hải, Trung Quốc.
Khối kiến trúc lạ lùng tại “vương quốc” của những tòa nhà chọc trời
Thượng Hải từ lâu đã đóng đinh trong tâm trí thế giới với hình ảnh của một siêu đô thị hiện đại, nơi những tòa nhà chọc trời bằng kính và thép đua nhau vươn lên bầu trời. Về mặt địa lý, thành phố này nằm trên vùng đồng bằng châu thổ sông Dương Tử với đặc trưng địa hình bằng phẳng như một mặt gương. Tại một nơi mà mắt thường hiếm khi tìm thấy một bóng dáng ngọn núi tự nhiên nào, sự xuất hiện của một “vách đá” cao tới 50 mét nằm sừng sững ngay giữa khu dân cư đã tạo nên một cú hích thị giác vô cùng mạnh mẽ.
Công trình độc đáo này là một phần của khu dân cư Thượng Thanh Gia Viên, thuộc quận Phổ Đà, Thượng Hải. Vị trí của tòa nhà nằm khá gần một nút giao thông đông đúc – ga tàu điện ngầm kết nối hai tuyến metro huyết mạch số 7 và số 13. Đối với những cư dân sinh sống tại đây, trải nghiệm sống của họ có một không hai: chỉ cần kéo rèm và mở cửa sổ căn hộ, thứ hiện ra trước mắt họ không phải là những khối bê tông vô hồn của nhà hàng xóm hay dòng xe cộ hối hả, mà là một vách núi sừng sững, tiệp vào hông tòa nhà.
Điểm nhấn làm nên sự nổi tiếng của khu chung cư này chính là ngọn núi nhân tạo có chiều cao xấp xỉ 50 mét. Khối kiến trúc này được thiết kế theo cách bao quanh, kết nối trực tiếp và ôm trọn lấy một phần cấu trúc của tòa nhà, tạo nên một thế đứng vững chãi như thể cả công trình đang tựa lưng vào một dãy núi tự nhiên có từ hàng ngàn năm trước.
Nguồn gốc từ triết lý hài hòa cổ xưa
Theo các tài liệu xây dựng và thông tin được công bố, “vách núi” nhân tạo này không phải là một dự án mới nổi mà đã được hoàn thiện từ năm 2003. Bản chất của việc hy sinh một phần không gian và chi ra nguồn ngân sách khổng lồ để đắp một ngọn núi nhân tạo bắt nguồn từ một học thuyết có tuổi đời hàng ngàn năm của người Á Đông: Triết lý phong thủy.
Các kiến trúc sư đảm nhiệm dự án cho biết, khu đất được sử dụng để xây dựng khu dân cư Thượng Thanh Gia Viên ban đầu sở hữu một địa thế được đánh giá là không mấy thuận lợi về mặt phong thủy đô thị. Trong quan niệm truyền thống, một công trình nhà ở lý tưởng cần đạt được sự cân bằng giữa con người và môi trường xung quanh, trong đó thế nhà “tựa sơn hướng thủy” (lưng tựa vào núi, mặt hướng về phía nước) được coi là thế đất mang lại sự vững chãi, ổn định và tụ hội năng lượng tích cực.
Do Thượng Hải hoàn toàn thiếu vắng yếu tố núi tự nhiên để làm điểm tựa, chủ đầu tư đã đưa ra một quyết định táo bạo: Nếu thiên nhiên không ban tặng núi, con người sẽ tự tạo ra núi. Việc dựng lên một ngọn núi nhân tạo bao bọc quanh tòa nhà chính là giải pháp kiến trúc nhằm hóa giải các điểm bất lợi của địa hình, cân bằng lại dòng năng lượng và tạo cảm giác an tâm, bền vững cho những người sinh sống bên trong.
Sau hơn hai thập kỷ vận hành, tòa chung cư “ôm núi” này không chỉ làm tốt vai trò là không gian sống của cư dân mà còn vô tình trở thành một tọa độ du lịch độc đáo. Vẻ đẹp kỳ lạ của công trình liên tục thu hút giới trẻ và du khách thập phương đến chụp ảnh, biến nơi đây thành một trong những biểu tượng thú vị về sự giao thoa giữa tư duy văn hóa cổ điển và kỹ thuật xây dựng hiện đại tại Thượng Hải.
PHẦN II: BÀI HỌC VỀ BẢN SẮC TRONG KIẾN TRÚC ĐÔ THỊ HIỆN ĐẠI
Khi ngắm nhìn tòa chung cư ôm trọn vách núi ở quận Phổ Đà, chúng ta không chỉ dừng lại ở sự tò mò về mặt thị giác. Đằng sau lớp đá nhân tạo cao 50 mét kia là cả một câu chuyện dài về cách con người đương đại ứng xử với văn hóa truyền thống, bài toán kinh tế trong bất động sản và xu hướng kiến tạo không gian sống xanh trong tương lai.
1. Khi phong thủy không còn là “mẹo dân gian” mà trở thành ngôn ngữ kiến trúc
Trong một thời gian dài của thế kỷ 20, khi làn sóng kiến trúc hiện đại (Modernism) tràn qua các đô thị lớn trên thế giới, người ta tôn sùng những chiếc hộp kính vuông vức, những khối bê tông tối giản và tư duy “công năng quyết định hình thức”. Ở giai đoạn đó, các yếu tố văn hóa bản địa hay những học thuyết cổ xưa như Phong thủy thường bị xem nhẹ, thậm chí bị coi là rào cản đối với sự phát triển công nghiệp hóa.
Tuy nhiên, công trình Thượng Thanh Gia Viên được xây dựng từ năm 2003 đã chứng minh một tư duy ngược lại. Phong thủy, về cốt lõi khoa học phương Đông, chính là bộ môn khoa học về môi trường sống, nghiên cứu cách dòng khí, ánh sáng, gió và địa hình tác động đến tâm lý và sức khỏe của con người. Thay vì cứng nhắc áp dụng các mô hình phương Tây, các kiến trúc sư Trung Quốc đã dùng chính kỹ thuật hiện đại để hiện thực hóa một biểu tượng cổ xưa.
Việc đắp một vách núi nhân tạo cao 50 mét bám vào tòa nhà không đơn thuần là để “trấn trạch” theo nghĩa tâm linh huyền bí. Về mặt tâm lý học không gian, nó tạo ra cho cư dân một cảm giác an toàn tuyệt đối. Giữa một đô thị phẳng và loãng như Thượng Hải, con người rất dễ rơi vào trạng thái chơi vơi, lạc lõng giữa những khối nhà cao chọc trời. Một “điểm tựa” bằng đá, dù là nhân tạo, vẫn mang lại một hiệu ứng thị giác về sự vững chãi, giúp giải tỏa áp lực tâm lý cho con người trong không gian sống.
2. Bài toán kinh tế và giá trị gia tăng từ sự khác biệt
Nhìn từ góc độ đầu tư bất động sản, việc xây dựng một ngọn núi nhân tạo khổng lồ như vậy là một canh bạc chi phí cực kỳ lớn. Chi phí để đổ móng, tạo khung thép, đắp đá nhân tạo và bảo dưỡng một khối kiến trúc cao 50 mét suốt hơn 20 năm qua chắc chắn không hề nhỏ. Chưa kể, ngọn núi này chiếm một diện tích mặt bằng đáng kể – thứ vốn được ví như “tấc đất tấc vàng” tại trung tâm Thượng Hải.
Tuy nhiên, hãy nhìn vào giá trị mà nó mang lại:
-
Định vị thương hiệu độc quyền: Giữa hàng ngàn tòa chung cư có thiết kế rập khuôn tại Thượng Hải, Thượng Thanh Gia Viên lập tức nổi bật và không thể bị nhầm lẫn. Sự độc lạ này chính là đòn bẩy marketing tự nhiên mạnh mẽ nhất, giúp công trình giữ vững giá trị bất động sản suốt hơn hai thập kỷ.
-
Biến nhược điểm thành lợi thế thương mại: Từ một khu đất có vị trí phong thủy xấu, khó bán hàng hoặc có nguy cơ bị ép giá, chủ đầu tư đã biến nó thành một tác phẩm nghệ thuật kiến trúc đại chúng. Người dân không chỉ mua một căn hộ để ở, họ đang mua một trải nghiệm sống độc nhất vô nhị.
Đây là bài học lớn cho các nhà phát triển đô thị hiện đại: Đôi khi việc chấp nhận chi phí cao để tạo ra các điểm nhấn văn hóa, kiến trúc độc bản lại mang về nguồn lợi nhuận bền vững và dài hạn hơn nhiều so với việc cố gắng tận dụng từng mét vuông để xây thêm căn hộ thương mại thương mại thuần túy.
3. Tương lai của kiến trúc sinh thái: Sự mô phỏng tự nhiên (Biomimicry)
Công trình tại Thượng Hải còn gợi mở một góc nhìn rất mới về xu hướng kiến trúc sinh thái và mô phỏng tự nhiên trong thế kỷ 21. Khi các đô thị ngày càng trở nên ngột ngạt vì hiệu ứng đảo nhiệt và sự thiếu vắng mảng xanh, con người bắt đầu có xu hướng tìm cách đưa thiên nhiên trở lại thành phố.
Mặc dù vách núi tại Thượng Thanh Gia Viên là nhân tạo và được xây dựng từ năm 2003, nhưng nó đã mang mầm mống của tư duy “đô thị sinh thái”. Thay vì một bức tường bê tông phẳng lì hấp thụ nhiệt và phản xạ ánh nắng chói chang vào nhà đối diện, vách núi với các nếp gấp gồ ghề, các hốc đá có thể trồng cây xanh đã tạo ra một hệ sinh thái vi mô ngay tại chỗ. Nó giúp giảm bớt nhiệt độ bề mặt tòa nhà, điều hòa không khí và tạo ra môi trường sống cho các loài chim, côn trùng nhỏ trong lòng đô thị.
Trong bối cảnh hiện đại ngày nay, khi thế giới đang phát triển mạnh mẽ các mô hình “rừng thẳng đứng” (Vertical Forest) hay các tòa nhà xanh tiết kiệm năng lượng, công trình ôm núi ở Thượng Hải xứng đáng được nhìn nhận như một trong những nỗ lực tiên phong đầy táo bạo của thế hệ kiến trúc sư đi trước.
Lời kết
Sau hơn 20 năm đứng vững trước dòng thời gian, tòa chung cư ôm trọn vách núi cao 50m tại Thượng Hải đã vượt qua giới hạn của một giai thoại phong thủy hay một hiện tượng mạng xã hội thu hút lượt xem. Nó là minh chứng đanh thép cho thấy: Kiến trúc hiện đại sẽ chỉ thực sự có hồn và có sức sống bền bỉ khi nó chịu soi chiếu và tìm về nguồn cội của những giá trị văn hóa truyền thống.
Giữa một thế giới đang tiến nhanh vào kỷ nguyên số với những công nghệ xây dựng đỉnh cao, câu chuyện về ngọn núi nhân tạo giữa lòng Thượng Hải nhắc nhở chúng ta một điều cốt lõi: Ngôi nhà không chỉ là nơi che mưa che nắng, đó là nơi con người tìm kiếm sự hòa hợp, bình an và một điểm tựa vững chãi để trở về giữa nhịp sống đô thị hối hả.
