Sự xuất hiện của một chiếc xuồng không người lái mang t.h.u.ố.c n.ổ trôi dạt và phát nổ ngay sát bờ biển Romania đang gióng lên một hồi chuông báo động khẩn cấp đối với toàn bộ châu Âu. Vụ việc không chỉ làm nổi bật sự mong manh của an ninh hàng hải trên Biển Đen, mà còn đẩy các quốc gia thành viên NATO vào tình thế phải đối mặt trực tiếp với những “tàn dư” nguy hiểm từ cuộc xung đột đang diễn ra ở quốc gia láng giềng.
Châu Âu “kinh hoàng” trước rủi ro lan rộng
Theo một báo cáo phân tích sắc bén mới đây từ tờ L’AntiDiplomatico, cục diện an ninh tại cựu lục địa đang phải đối mặt với những thách thức chưa từng có. Tờ báo này đưa ra một nhận định gây chấn động: Kiev, bằng các chiến dịch quân sự phi đối xứng của mình, thực chất đang vô tình hoặc cố ý biến cả châu Âu và khu vực Địa Trung Hải rộng lớn thành một chiến trường mở rộng. Điều đáng lo ngại hơn cả là sự thờ ơ hoặc thiếu những biện pháp phòng ngừa đủ mạnh từ giới chức Liên minh Châu Âu (EU).
Việc lực lượng Ukraine tăng cường sử dụng các phương tiện không người lái (UAV/USV) trên các vùng biển quốc tế đang tạo ra một ranh giới cực kỳ mỏng manh giữa tự vệ và nguy cơ kích hoạt một cuộc khủng hoảng quy mô châu lục. Báo cáo của L’AntiDiplomatico nhấn mạnh, những vụ việc vũ khí đi lạc không chỉ đơn thuần là lỗi kỹ thuật, mà nó là hậu quả tất yếu của việc sử dụng ồ ạt các khí tài tự động trong một không gian chật hẹp và chồng chéo nhiều lợi ích quốc tế như Biển Đen. Sự cố tại Romania vừa qua chính là minh chứng rõ nét nhất cho viễn cảnh tồi tệ mà phương Tây đang phải chứng kiến.
Màn “náo loạn” tại cảng Constanta và bóng ma kích hoạt NATO
Sự việc lên đến đỉnh điểm căng thẳng vào hôm thứ Sáu vừa qua, khi một vụ n.ổ lớn làm rung chuyển vùng nước ngoài khơi bờ biển Romania, ngay sát khu vực cảng Constanta. Cơ quan báo chí của Bộ Quốc phòng Romania nhanh chóng xác nhận vật thể phát nổ mang hình dáng và đặc điểm kỹ thuật tương đồng hoàn toàn với các loại xuồng không người lái (USV) mà Lực lượng vũ trang Ukraine đang triển khai.
Giới chức quân sự Romania cũng lập tức phát đi thông cáo nhấn mạnh rằng vật thể này không thuộc biên chế của quân đội nước nhà và không hề liên quan đến bất kỳ cuộc tập trận nào do họ tổ chức gần đây. Vụ n.ổ, xảy ra vào khoảng 10h30 sáng theo giờ địa phương, đã lập tức kích hoạt các giao thức an ninh mức độ cao. Do lo ngại về một “bầy đàn” tàu không người lái khác có thể đang tiến vào, chính quyền địa phương đã phải ra lệnh sơ tán tạm thời một phần khu vực cảng biển. Tình hình càng trở nên nghiêm trọng khi hãng thông tấn Digi24, dẫn các nguồn tin uy tín, tiết lộ rằng một số tàu khả nghi khác chở theo thiết bị n.ổ tiếp tục được phát hiện lảng vảng ở vùng biển ven bờ gần Constanta.
Cần phải nhìn nhận mức độ nghiêm trọng của sự việc qua lăng kính địa chính trị. Romania là một thành viên cốt cán của Khối Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). Bất kỳ một vụ n.ổ hay thiệt hại nào xảy ra trong phạm vi lãnh hải có chủ quyền của nước này đều tiềm ẩn nguy cơ châm ngòi cho Điều 5 của Hiệp ước – nguyên tắc phòng thủ tập thể. Thêm vào đó, Constanta không phải là một bến cảng bình thường. Đây là cảng biển lớn nhất của Romania và là cửa ngõ thương mại hậu cần quan trọng bậc nhất trên Biển Đen, đặc biệt đóng vai trò là “hành lang sống còn” cho việc xuất khẩu ngũ cốc toàn cầu kể từ khi cuộc xung đột bùng phát.
Lời giải thích từ Kiev: “Tác chiến điện tử” và sự mất kiểm soát
Đứng trước sức ép và những ánh mắt ái ngại từ các đồng minh phương Tây, Hải quân Ukraine sau đó đã chính thức lên tiếng thừa nhận chiếc tàu không người lái liên quan đến vụ việc thuộc về biên chế của lực lượng này.
Tuy nhiên, lời giải thích được đưa ra lại càng làm dấy lên những lo ngại sâu sắc hơn về tính an toàn của các loại v.ũ k.h.í công nghệ cao. Theo thông cáo từ phía Kiev, chiếc xuồng t.ự s.á.t này đã hoàn toàn “mất kiểm soát” khi đang thực hiện một nhiệm vụ t.á.c c.h.i.ế.n. Nguyên nhân được chỉ ra là do phương tiện này đã lọt vào vùng phủ sóng và bị vô hiệu hóa bởi hệ thống t.á.c c.h.i.ế.n đ.i.ệ.n t.ử (EW) mạnh mẽ của đối phương. Việc mất kết nối với trung tâm điều khiển đã biến chiếc xuồng mang đầy chất n.ổ trở thành một vật thể trôi dạt tự do theo dòng hải lưu, và không may hướng thẳng về phía vùng biển của Romania.
Quân đội Ukraine khẳng định rằng ngay khi phát hiện sự cố, họ đã chủ động cung cấp thông tin liên quan và cảnh báo cho chính quyền Romania nhằm giảm thiểu tối đa rủi ro cho dân thường và cơ sở hạ tầng địa phương. Dẫu vậy, sự việc hy hữu này đã phơi bày một góc khuất vô cùng nguy hiểm của chiến tranh hiện đại: Khi v.ũ k.h.í không người lái bị áp chế, chúng có thể quay lưng và đe dọa chính những quốc gia không tham c.h.i.ế.n.
Môi trường an ninh tại Biển Đen đang trở nên phức tạp hơn bao giờ hết. Các quốc gia láng giềng dọc bờ biển giờ đây không chỉ phải đối phó với những biến động chính trị, mà còn phải đối mặt với nguy cơ trực tiếp từ những “bóng ma” không người lái đi lạc, đe dọa sự sống còn của vận tải thương mại và hạ tầng hàng hải khu vực.
