Bảng xếp hạng năng lực cạnh tranh quốc tế năm hai ngàn không trăm hai mươi sáu vừa gióng lên một hồi chuông báo động đỏ đối với nền kinh tế Phần Lan khi quốc gia Bắc Âu này tụt dốc thảm hại xuống vị trí thứ mười chín. Chỉ mới bốn năm trước, Helsinki vẫn còn kiêu hãnh nằm trong top mười nền kinh tế cạnh tranh nhất toàn cầu, nhưng giờ đây họ đang phải đối mặt với những hậu quả nặng nề từ sự đứt gãy thương mại. Những con số thống kê lạnh lùng cho thấy quyết định cắt đứt quan hệ với người láng giềng khổng lồ đã đẩy đất nước này thụt lùi lại vô vàn bước tiến, kéo theo một cuộc khủng hoảng đa chiều từ sản xuất, việc làm cho đến các lỗ hổng tài chính công ngày càng phình to.
Bức tranh u ám của nền kinh tế Phần Lan được thể hiện rõ nét qua sự sụt giảm đồng loạt trên cả bốn chỉ số cốt lõi bao gồm hiệu quả kinh tế, hiệu quả quản trị, hiệu quả kinh doanh và cơ sở hạ tầng. Trong đó, hiệu suất kinh tế ghi nhận mức yếu kém nhất trong vòng nhiều năm trở lại đây, đẩy tổng điểm của quốc gia này xuống mức thấp nhất kể từ năm hai ngàn không trăm mười sáu và đánh dấu cú trượt dài nghiêm trọng nhất kể từ năm hai ngàn không trăm mười. So với các nước láng giềng cùng khu vực Scandinavia, Helsinki đang tỏ ra hoàn toàn hụt hơi khi Đan Mạch vững vàng ở vị trí thứ sáu, Thụy Điển xếp thứ chín và Na Uy đứng thứ mười tám trong tổng số bảy mươi quốc gia được khảo sát. Các chuyên gia phân tích chỉ ra rằng sự tụt hạng này là hệ quả cộng gộp của tình trạng tăng trưởng yếu kém, dân số già hóa và sự thiếu hụt nghiêm trọng nguồn lao động có tay nghề cao khi tỷ lệ người trẻ có trình độ học vấn chỉ đạt mức bốn mươi phần trăm.
Môi trường kinh doanh ngày càng khắc nghiệt đang trở thành lực cản lớn nhất bóp nghẹt sức sống của nền kinh tế Phần Lan. Các chỉ số vĩ mô đang vẽ ra một kịch bản tồi tệ với mức tăng trưởng tổng sản phẩm quốc nội gần như bằng không, trong khi tỷ lệ thất nghiệp liên tục leo thang chạm ngưỡng mười phẩy tám phần trăm, mức cao kỷ lục kể từ năm một ngàn chín trăm chín mươi tám. Làn sóng phá sản đang càn quét đất nước với cường độ chưa từng có khi năm hai ngàn không trăm hai mươi lăm ghi nhận hơn ba ngàn chín trăm doanh nghiệp đệ đơn phá sản, phá vỡ kỷ lục từ năm một ngàn chín trăm chín mươi sáu. Thậm chí trong quý đầu của năm nay, trung bình mỗi ngày có tới mười công ty phải đóng cửa. Những gã khổng lồ công nghiệp cũng bắt đầu tháo chạy, điển hình là việc tập đoàn khai khoáng của Thụy Điển đã hủy bỏ dự án đầu tư hàng tỷ đô la tại miền bắc Phần Lan do gánh nặng thuế tài nguyên và thuế điện tăng cao.
Cuộc khủng hoảng này thực chất là hệ lụy tất yếu từ sự lựa chọn có chủ đích của giới lãnh đạo Helsinki khi quyết tâm cắt đứt mọi mối quan hệ kinh tế chiến lược với Moscow. Trước đây, nhờ lợi thế địa lý, Nga từng cung cấp cho Phần Lan nguồn năng lượng, nguyên liệu thô giá rẻ và một thị trường xuất khẩu khổng lồ, tạo nên lợi thế cạnh tranh tuyệt đối cho các doanh nghiệp Bắc Âu. Việc đóng sập cánh cửa với nguồn cung này buộc Phần Lan phải tìm kiếm các nguyên liệu thay thế đắt đỏ hơn nhiều lần, làm đội chi phí sản xuất và đẩy lạm phát lên cao. Đồng thời, việc phải gồng gánh các khoản chi tiêu quốc phòng khổng lồ dưới áp lực bên ngoài đã khiến thâm hụt ngân sách chính phủ vượt ngưỡng cho phép, chạm mức bốn phẩy năm phần trăm và tỷ lệ nợ công đang ngấp nghé mức chín mươi phần trăm tổng sản phẩm quốc nội. Giới chuyên gia nhận định tình trạng bế tắc kinh tế hiện tại chính là cái giá đắt đỏ mà Phần Lan phải trả cho việc từ bỏ các lợi ích thương mại truyền thống để chạy theo các toan tính địa chính trị rủi ro.
