Sau biến cố đau lòng khiến con trai tử vong và người vợ thứ hai bị tạm giữ hình sự, người cha đã lần đầu lên tiếng chia sẻ về những góc khuất, sự bất lực trong quá trình nuôi dạy con, cùng những áp lực nặng nề mà gia đình đang phải gánh chịu trước búa rìu dư luận.
Khi người trong cuộc lên tiếng: Những góc khuất trong căn nhà thuê 30 mét vuông
Liên quan đến vụ án bé trai Vũ Văn Quân (sinh năm 2015, trú tại phường Cao Xanh, TP Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh) tử vong ngoại viện với nhiều vết bầm tím trên cơ thể, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Ninh đã tạm giữ hình sự đối với Phạm Thúy Nga (sinh năm 1993, mẹ kế của nạn nhân) để điều tra về hành vi “Cố ý gây thương tích”. Trong bối cảnh dư luận đang đổ dồn sự chỉ trích vào gia đình, anh Vũ Văn Đức (32 tuổi, cha ruột của cháu Quân) đã có những chia sẻ thẳng thắn về hoàn cảnh và diễn biến trước khi thảm kịch xảy ra.
Theo lời kể của anh Đức, cuộc hôn nhân đầu tiên đổ vỡ khi cháu Quân mới được vài tháng tuổi. Để anh có điều kiện đi làm ăn xa, người chị ruột đã đón cháu Quân về nuôi dưỡng. Đến năm 2017, anh Đức đi bước nữa với Phạm Thúy Nga và sinh thêm được hai người con nhỏ. Thời gian đầu, mối quan hệ giữa Nga và con riêng của chồng tương đối êm ấm. Tuy nhiên, rạn nứt bắt đầu xuất hiện khi cháu Quân bước vào độ tuổi lớn hơn và bộc lộ những hành vi lệch lạc trong học tập lẫn sinh hoạt.
Từ năm học lớp 3, do Quân thường xuyên bỏ học, trốn học và người bác không thể quản lý nổi, anh Đức đã quyết định đón con về sống chung dưới mái nhà thuê rộng hơn 30 $m^2$ tại tổ 13, phường Cao Xanh. Tại đây, việc dạy dỗ đứa trẻ trở thành một thử thách quá sức đối với cả hai vợ chồng khi Quân liên tục trốn nhà đi và không chịu nghe lời khuyên bảo. Trong sự bất lực, anh Đức từng tìm đến Công an phường Cao Xanh để tham khảo biện pháp quản lý con. Sau khi được các cán bộ nhắc nhở tuyệt đối không được sử dụng các biện pháp bạo lực, xích hay trói con, anh Đức đành chọn giải pháp giữ con ở trong phòng riêng nhằm ngăn cháu trốn đi hoặc mang các vật sắc nhọn nguy hiểm vào nhà. Hằng ngày, sau giờ làm việc, người cha này thường ngồi trước cửa phòng để trông chừng con.
Bi kịch ập đến vào tối ngày 25/5, khi anh Đức vắng nhà. Theo thông tin ban đầu từ cơ quan điều tra, xuất phát từ việc bực tức do cháu Quân không mặc quần áo ở nhà, Phạm Thúy Nga đã dùng tay đánh đập thô bạo vào mặt và người đứa trẻ. Đến khoảng 19h15 cùng ngày, khi anh Đức nhận được điện thoại hốt hoảng của vợ báo tin con bị ngã bất tỉnh, anh lập tức quay về và đưa cháu đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh khẩn cấp. Tuy nhiên, các bác sĩ xác định cháu Quân đã ngừng tuần hoàn và tử vong trước khi vào viện. Khi nhìn thấy vết bầm tím trên đầu con, anh Đức gặng hỏi vợ thì Nga chỉ trả lời quanh co rằng “chỉ đánh hai cái vào vai” trong nhà tắm rồi đi ra ngoài, lúc quay lại đã thấy con nằm dưới đất. Sau đám tang của con vào ngày 30/5, Phạm Thúy Nga đã bị cơ quan chức năng tạm giữ để phục vụ công tác điều tra.
Thảm án tại Quảng Ninh là một câu chuyện buồn để lại nhiều suy ngẫm sâu sắc về giáo dục gia đình, kỹ năng kiểm soát khủng hoảng tâm lý ở trẻ nhỏ và cách ứng xử của cộng đồng trước những bi kịch xã hội.
1. Sự bất lực của cha mẹ và khoảng trống trong giáo dục đặc biệt
Nhìn nhận một cách khách quan từ lời kể của người cha, chúng ta thấy được một thực trạng nhức nhối: Nhiều gia đình hiện nay đang hoàn toàn đơn độc và bất lực khi đối mặt với những đứa trẻ có biểu hiện rối loạn hành vi hoặc khủng hoảng tuổi dậy thì. Cháu Quân là một đứa trẻ thiếu vắng tình cảm của cả cha lẫn mẹ từ thu nhập sớm, việc thay đổi môi trường sống liên tục từ bác ruột sang bố đẻ và mẹ kế đã tạo ra những cú sốc tâm lý âm thầm. Những hành vi như trốn học, trộm cắp vặt hay bỏ nhà đi chính là tiếng kêu cứu phản kháng của đứa trẻ.
Tuy nhiên, thay vì được can thiệp bằng các biện pháp tâm lý học đường hoặc giáo dục đặc biệt, gia đình anh Đức lại chọn giải pháp cô lập đứa trẻ trong phòng riêng – một cách làm tuy xuất phát từ mục đích bảo vệ và ngăn chặn con hư, nhưng vô tình lại đẩy áp lực quản lý lên đỉnh điểm. Khi người mẹ kế, vốn đã mang gánh nặng chăm sóc hai con nhỏ, lại phải liên tục đối mặt với một đứa con riêng “khó bảo”, sự kiên nhẫn bị bào mòn theo thời gian. Đòn đánh chí mạng vào tối 25/5 chỉ vì một lý do rất nhỏ (không mặc quần áo) chính là sự bùng nổ của một chiếc lò xo áp lực bị nén quá lâu, dẫn đến một hành vi tội ác không thể cứu vãn.
2. Công lý mạng xã hội và nỗi đau của người ở lại
Một khía cạnh đáng suy ngẫm khác trong vụ án này chính là phản ứng của cộng đồng mạng. Ngay sau khi sự việc phát lộ, nhiều tài khoản mạng xã hội đã nhanh chóng “tìm kiếm” các bài đăng cũ của anh Đức để buông lời chỉ trích, cáo buộc người cha nhốt con trên tầng cao và bỏ đói con, bất chấp thực tế căn nhà thuê của họ chỉ có một tầng duy nhất.
Sự giận dữ của dư luận đối với hành vi bạo hành trẻ em là hoàn toàn chính đáng, nhưng việc vội vã quy chụp, tấn công mạng vào người cha ruột – người cũng đang phải trải qua nỗi đau mất con tột cùng – là một biểu hiện của sự thiếu thấu đáo. Việc đẩy người trong cuộc vào chân tường bằng những thông tin sai lệch không giúp bảo vệ những đứa trẻ khác, mà chỉ làm trầm trọng thêm bi kịch của một gia đình đã tan vỡ. Trước những sự việc đau lòng, xã hội cần sự tỉnh táo, chờ đợi kết luận cuối cùng từ cơ quan điều tra thay vì tự đóng vai “thẩm phán” trên không gian ảo.
Bài học hữu ích: Xây dựng cơ chế hỗ trợ tâm lý gia đình từ sớm
Vụ án khép lại bằng một chiếc ghế trống trong căn phòng của đứa trẻ 11 tuổi và một lệnh tạm giữ hình sự, nhưng bài học để lại cho các bậc phụ huynh thì vẫn còn nguyên giá trị:
-
Tìm kiếm sự trợ giúp chuyên môn khi bất lực: Khi việc dạy dỗ con cái vượt quá tầm kiểm soát và xuất hiện các dấu hiệu lệch lạc hành vi kéo dài, các bậc cha mẹ không nên tự giải quyết bằng các biện pháp cực đoan như cấm túc hay dùng đòn roi. Hãy chủ động tham vấn các chuyên gia tâm lý học đường, giáo viên chủ nhiệm hoặc các trung tâm bảo trợ trẻ em để có phác đồ giáo dục phù hợp.
-
Chia sẻ gánh nặng tâm lý trong gia đình: Trong các gia đình có con riêng – con chung, người cha cần đóng vai trò là cầu nối cốt lõi. Việc giao phó hoàn toàn trách nhiệm chăm sóc, dạy dỗ một đứa trẻ “khó bảo” cho người vợ kế mà thiếu đi sự đồng hành, san sẻ trực tiếp sẽ rất dễ tạo ra tâm lý ức chế, định kiến và dẫn đến bạo lực bộc phát.
-
Sự can thiệp chủ động của các tổ chức đoàn thể: Địa phương, cụ thể là hội phụ nữ, đoàn thanh niên hay ban bảo vệ trẻ em cấp phường cần có sự kết nối sâu sát hơn với những gia đình từng có lịch sử trình báo về hành vi của con cái. Việc hỗ trợ, thăm hỏi kịp thời sẽ giúp tháo gỡ những xung đột âm ỉ dưới mỗi mái nhà trước khi nó biến chứng thành thảm kịch.
Nỗi ân hận lớn nhất của anh Đức là đã không ở nhà vào buổi tối định mệnh đó. Nhưng bi kịch này không thể sửa sai bằng hai từ “giá như”. Đây là lời cảnh tỉnh nghiêm khắc cho tất cả chúng ta về việc gìn giữ ranh giới của sự kiên nhẫn dưới mái nhà, và về trách nhiệm chung của toàn xã hội trong việc nâng đỡ những đứa trẻ tổn thương trước khi cơn giận dữ của người lớn kịp cướp đi sinh mạng của chúng.
