Một sự cố an ninh hàng hải hy hữu vừa tạo ra những gợn sóng ngoại giao đáng chú ý giữa Ukraine và Hy Lạp – một quốc gia thành viên cốt cán của NATO. Việc một phương tiện không người lái mang theo chất nổ của Kiev đi lạc sâu vào vùng biển Địa Trung Hải đã buộc chính quyền Athens phải phát đi những công hàm phản đối gay gắt, dẫn đến một lời xin lỗi chính thức từ phía Ukraine.
Lời xin lỗi chính thức và động thái xoa dịu từ Kiev
Trước sức ép ngoại giao từ phía đối tác, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Ukraine – ông Heorhii Tykhyi đã chính thức lên tiếng nhận trách nhiệm và gửi lời xin lỗi đến chính phủ cũng như người dân Hy Lạp. Động thái này được đưa ra liên quan đến sự cố một chiếc xuồng không người lái (USV) của lực lượng Ukraine được phát hiện trôi dạt gần khu vực đảo Lefkada.
Thông qua nền tảng mạng xã hội X, ông Tykhyi giải thích rằng sự việc ngoài ý muốn này là một hệ quả phát sinh từ bối cảnh phức tạp của cuộc xung đột đang diễn ra với Nga. Nhằm xoa dịu tình hình, đại diện ngoại giao Kiev đã khéo léo nhắc lại sự trân trọng đối với lập trường của Athens. Phía Ukraine bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với sự ủng hộ kiên định mà Hy Lạp đã dành cho họ ngay từ những ngày đầu nổ ra giao tranh, đồng thời đánh giá rất cao mối quan hệ hữu nghị song phương.
“Về vấn đề này, phía Ukraine gửi lời xin lỗi về sự cố, đồng thời nhấn mạnh rằng đây là kết quả của những hoàn cảnh do cuộc xung đột đang diễn ra gây ra,” ông Tykhyi nhấn mạnh. Kiev cũng tái khẳng định cam kết tuân thủ nghiêm ngặt luật pháp quốc tế và các nguyên tắc bảo đảm an toàn cho hoạt động hàng hải dân sự, cam kết sẽ nỗ lực ngăn chặn những sự cố tương tự lặp lại trong tương lai. Ukraine cho rằng sự việc này là minh chứng rõ ràng cho thấy sự bất ổn an ninh đang tạo ra những rủi ro vượt ra khỏi biên giới quốc gia, ảnh hưởng trực tiếp đến các nước láng giềng châu Âu.
Hành trình trôi dạt của chiếc USV và rủi ro an ninh hàng hải
Sự cố ngoại giao này bắt nguồn từ một phát hiện bất ngờ vào ngày 7/5. Một ngư dân địa phương trong quá trình đánh bắt đã tình cờ phát hiện một chiếc xuồng không người lái (USV) trôi dạt vào một hang động ven biển gần đảo Lefkada. Nhận thức được sự bất thường, người này đã kéo phương tiện vào cảng và báo cáo cho cơ quan chức năng.
Chiếc xuồng lập tức được lực lượng an ninh Hy Lạp chuyển tới một căn cứ hải quân để kiểm tra. Tại đây, các chuyên gia quân sự đã phát hiện và tiến hành vô hiệu hóa an toàn một khối lượng chất nổ được gắn trên phương tiện này. Việc một khí tài quân sự hiện đại, mang theo vật liệu nổ trôi dạt tự do trên vùng biển dân sự đông đúc như Địa Trung Hải đã gióng lên một hồi chuông báo động thực sự về an ninh hàng hải.
Trong tác chiến hiện đại, xuồng không người lái (USV) là một vũ khí chiến thuật mang lại hiệu quả cao, nhưng việc mất quyền kiểm soát và để chúng trôi dạt theo dòng hải lưu có thể biến chúng thành những quả “thủy lôi” vô hình. Nếu va chạm với các tàu cá, phà chở khách hoặc tàu hàng thương mại, hậu quả về sinh mạng và môi trường sinh thái biển là không thể lường trước được.
Lời cảnh báo đanh thép từ Athens: Quyền tự vệ và ranh giới an ninh
Phản ứng trước sự cố này, giới chức Hy Lạp đã không giấu được sự lo ngại và bức xúc. Bộ trưởng Quốc phòng Hy Lạp Nikos Dendias tuyên bố thẳng thừng rằng sự xuất hiện của chiếc xuồng không người lái ngoài khơi nước này đã tạo ra mối đe dọa trực tiếp đối với hoạt động hàng hải. Ông cũng là người đầu tiên yêu cầu Kiev phải đưa ra lời xin lỗi chính thức.
Đến ngày 3/6, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Hy Lạp Lana Zochiou tiết lộ thêm rằng Athens đã gửi các công hàm phản đối chính thức và trực tiếp nêu vấn đề này với phía Ukraine cũng như các đối tác quốc tế. Chính quyền Athens nhấn mạnh rằng sự hiện diện của các phương tiện này gây nguy hiểm nghiêm trọng cho giao thông hàng hải, tiềm ẩn rủi ro dẫn đến thương vong cho dân thường hoặc thảm họa môi trường.
Điều khiến Hy Lạp lo ngại nhất chính là việc mở rộng không gian rủi ro. Athens cảnh báo rằng việc các hoạt động quân sự bị kéo giãn sang tận Địa Trung Hải – một khu vực được đánh giá là “cách rất xa tiền tuyến thực tế” – có thể làm xói mòn cấu trúc an ninh quốc gia và gây tổn hại nặng nề cho nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào du lịch và hàng hải của nước này. Dù vẫn tái khẳng định nguyên tắc ủng hộ quyền tự vệ chính đáng của Ukraine, Hy Lạp vẫn gửi đi một thông điệp răn đe rõ ràng: Quyền tự vệ đó “không thể biện minh cho những hành động” gây nguy hiểm đến an ninh và lợi ích quốc gia của các đồng minh trong khu vực.
